Karxanalar və dağ-mədən müəssisələri üçün texnikanın GPS-monitorinqi
Karxanada pul reyslərlə, kubmetrlərlə və litrlərlə hesablanır. 28 reys yerinə 22 reys edən özüboşaldan və bir saat mühərriki işlək vəziyyətdə dayanan ekskavator kontordan görünməyən birbaşa itkilərdir.
Biz özüboşaldanları, ekskavatorları, yükləyiciləri və qazma qurğularını trekerlərlə, yanacaq və yük sensorları ilə təchiz edirik, uçotu isə Wialon-da karxananızın həqiqətən necə işlədiyinə uyğun qururuq.
Azərbaycanda hasilat: toz, dağlar və çoxlu dizel
Karxanalarda texnikanın GPS-monitorinqi görünüşcə sadə bir məsələni həll edir: yanacağı, motosaatları və reysləri bir mənzərədə birləşdirmək. Praktikada bu çətindir, çünki hər karxananın öz oyun qaydaları var.
Qaradağ rayonunun və Abşeronun əhəngdaşı və çınqıl karxanaları Bakının tikintisi üçün işləyir: qısa məsafələr, çox reys, kubmetrin qiyməti üzrə ciddi rəqabət. Ölkənin qərbində, Şəmkir və Qazax ətrafında çay yataqları boyunca yerləşən qum-çaqıl karxanaları mövsümi yaşayır. Gədəbəy və Daşkəsən rayonlarındakı filiz yataqları isə dağlar, serpantin yollar, yüksəklik fərqləri və sahəyə gedən yolu qarın bağladığı qışlar deməkdir.
Hamısı üçün ortaq bir cəhət var: əmək haqqından sonra ən böyük xərc maddəsi yanacaqdır. Karxanada işləyən özüboşaldan magistraldakından qat-qat çox yanacaq yandırır və ona 100 km-ə görə norma tətbiq etmək mümkün deyil. Hesab reysə, motosaata, tona görə aparılmalıdır.
Yaxşı xəbər: karxana anlaşılan məntiqi olan qapalı məkandır. Qazıntı sahəsi, yol, tullantı sahəsi, tərəzi, yanacaqdoldurma. Bu nöqtələri sistemdə işarələyəndə uçotun böyük hissəsi avtomatik getməyə başlayır.
Sektorlar üzrə həllər: karxanalar və dağ-mədən müəssisələri
Heç kim baxmayanda karxana pulu harada itirir
Aşağıda monitorinqin ilk həftələrində tez-tez üzə çıxan vəziyyətlər verilib. Rəqəmlər bizim tətbiqlərimizdən tipik diapazonlardır, zəmanət deyil.
Tipik itkilər
Kağızda artırılan reyslər
Sürücü yol vərəqəsində 30 reys yazır, real olaraq isə 24 reys olub. Reys qazıntı sahəsinə və tullantı sahəsinə giriş üzrə hesablananda fərq dərhal görünür.
Mühərrikin boş işləməsi
Ekskavator mühərriki işlək vəziyyətdə özüboşaldanları gözləyir. Qışda və yayda — sobanın və ya kondisionerin işləməsi üçün. Ağır texnikada motosaatların tez-tez 20–30%-i boş işləməyə gedir.
Böyük baklardan yanacağın boşaldılması
Karxana özüboşaldanının bakı 300–600 litrlik olur, ekskavatorda daha da böyük. Bir növbədə 40–60 litr boşaltmaq asandır və gözlə bunu görmək mümkün deyil.
Natamam yük və artıq yük
Natamam yük artıq reys və artıq yanacaq deməkdir. Artıq yük isə sınmış yaylar və oxlar, maşın ümumi istifadədəki yollara çıxırsa, çəki postlarında cərimələr deməkdir.
Ekskavator qarşısında növbə
Üç özüboşaldan qazıntı sahəsində dayanıb, tullantı sahəsində isə heç kim yoxdur. Texnikanın səhv yerləşdirilməsi heç kimin qeyd etmədiyi saatları yeyir.
Materialla qeydiyyatsız reyslər
Çınqıl yüklü özüboşaldan sifarişçinin obyektinə deyil, başqa səmtə gedir. Treker olmadan bu, ancaq anbar inventarizasiyasında aşkarlanır.
Hasilat sahəsi sektorlar üzrə
Mədənlər və böyük yataqlar
Dağ-mədən müəssisələri ağır karxana texnikası, bir neçə qazıntı sahəsi və növbəli qrafiklə işləyir. Əsas məsələ dispetçerləşdirmədir: hansı qazıntı sahəsində nə qədər texnika var, hansı boş dayanmalar olur, özüboşaldanları ekskavatorlar arasında necə bölmək lazımdır.
Ətraflı təhlil — dağ-mədən texnikasının GPS-monitorinqi və dispetçerləşdirilməsi.
Reyslər və tonlar əl ilə qeyd aparmadan necə hesablanır
Wialon-da zonaları işarələyirik: qazıntı sahəsi (bir və ya bir neçə), tullantı sahəsi, hazır məhsul anbarı, çəki məntəqəsi, yanacaqdoldurma. Bundan sonra sistem özü işləyir.
Özüboşaldan qazıntı sahəsinin zonasına daxil oldu, orada yüklənmə altında 3–6 dəqiqə dayandı, çıxdı, tullantı sahəsinin və ya çəki məntəqəsinin zonasına çatdı — reys hesablandı. Maşın bir dəqiqə ərzində girib çıxıbsa, bu, yüklənmə deyil, sadəcə keçiddir.
Ox yükü sensoru və ya pnevmatik asqıdakı təzyiq sensoru hər reysin çəkisini əlavə edir. Onda yalnız neçə reys olduğu deyil, neçə ton daşındığı və natamam yükün harada baş verdiyi də görünür. Ətraflı — yükün çəkisinə nəzarət.
Ekskavatorla daha çətindir: o, demək olar ki, yerini dəyişmir, ona görə motosaatları, hidravlikanın iş rejimini və yanında dayanmış özüboşaldanlara görə yüklənmələrin sayını hesablayırıq. Onun tərəfində xüsusi texnikanın motosaat uçotu yaxşı işləyir.
Praktikadan canlı misal: gecə növbəsində özüboşaldan 14 reys göstərir, lakin yük sensoruna görə onların dördündə çəki adətən olduğundan iki dəfə azdır. Məlum oldu ki, ekskavatorçu normanı bağlamağa tələsir və maşınları yarıboş buraxırdı. Hər reys üzrə çəki olmasa, bu, yaxşı növbə kimi görünəcəkdi.
Növbənin yekunu hər maşın üzrə hesabatdır: reyslər, tonlar, litrlər, motosaatlar, boş dayanmalar. Növbə ustası əlyazma jurnalın yerinə onu imzalayır.
Reys, çəki və motosaat bir sətirdə: rəqəmlərin üst-üstə düşməsi üçün nə lazımdır
Reyslər ayrı, tonlar ayrı, yanacaq ayrı — bunlar demək olar ki, hər karxanada var: yol vərəqələrində, çəki məntəqəsinin jurnalında, yanacaqdoldurma cədvəlində. Problem ondadır ki, heç kim onları bir sətirdə birləşdirmir. Monitorinq bunu avtomatik edir, ancaq bir neçə şərtlə.
- Reys qaydası. Nəyin reys sayıldığı: qazıntı sahəsinə, sonra tullantı sahəsinə və ya tərəziyə giriş, minimum yüklənmə vaxtı, qazıntı sahəsinə girib boş çıxan maşınla nə etmək. Bu qaydanı standart şablonla deyil, usta ilə birlikdə yazırıq.
- Çəkinin mənbəyi. Tərəzi ölçmədir, ox yükü sensoru isə asqıdan və kalibrləmədən asılı olan xəta ilə qiymətləndirmədir. Sifarişçi ilə hesablaşmalar üçün tərəzidən istifadə edirlər, sensor isə tərəzinin olmadığı yerdə açıq-aşkar natamam yükü tutmağa kömək edir.
- İşlənmə həcmi. Ekskavator və yükləyici üçün motosaatları və hidravlikanın işini, özüboşaldan üçün motosaatları və yürüşü hesablayırıq. Sərfi 100 km-ə deyil, motosaata görə müqayisə edirik.
Rabitənin zəif olduğu zonaları əvvəlcədən nəzərə alırıq: dərin qazma sahələrində və dağ karxanalarında məlumat gecikmə ilə gəlir və növbə hesabatı bütün texnika əhatə zonasına çıxandan sonra yığılır. Ustaya hesabat növbə bitən kimi lazımdırsa, bu, rabitə kanalının seçiminə təsir edir.
Pilotun qəbulu. Kriteriyaları əvvəlcədən razılaşdırırıq: sistem üzrə reyslərin sayı razılaşdırılmış yol verilən hədd daxilində çəki məntəqəsinin jurnalı ilə üst-üstə düşür, fərqlər izah olunur; hər maşın üzrə motosaata sərf yanacaqdoldurmalarla tutuşdurulur; rabitə üzündən buraxılan məlumat itmir, sonradan göndərilir; usta növbə hesabatını razılaşdırılmış formatda alır. Pilot üçün sizdən qazıntı sahələri, tullantı sahələri və tərəzilər göstərilmiş karxana sxemi, eyni dövr üzrə yol vərəqələri və yanacaqdoldurma cədvəli, həmçinin məsul növbə ustası lazımdır.
Karxanaya tab gətirən avadanlıq
Toz, vibrasiya, zərbələr, təzyiqlə yuma, yayda Abşeronda +45 °C-yə qədər istilik və qışda dağlarda şaxta. Məişət səviyyəli trekerlər burada uzun müddət yaşamır.
- Ağır texnika üçün treker — Teltonika FMC650: sensorlar üçün çoxlu giriş, müasir özüboşaldanlarda CAN oxunuşu, geniş gərginlik diapazonunda iş.
- Yanacaq səviyyəsi sensorları — Escort TD-600 kimi tutum tipli sensorlar. Böyük baklara iki sensor qoyuruq ki, maillikdə dəqiqlik itməsin.
- Ox yükü sensorları — hər reys üzrə tonların uçotu üçün.
- Videoqeydiyyatçılar — yüklənməyə nəzarət və özüboşaldanların çətinliklə yanaşı keçdiyi dar karxana yollarında təhlükəsizlik üçün.
- Sürücünün identifikasiyası — kart və ya açar; bir özüboşaldanda üç sürücünün işlədiyi növbədə kimin nə etdiyi aydın olsun.
Quraşdırmanı birbaşa karxanada, təmir zonasında və ya dayanacaqda edirik. Korpusları kabinəyə qoyuruq, naqilləri qoruyucu gofra borusuna salırıq, yanacaq sensorlarını plomblayırıq.
Tətbiq: əvvəlcə pilot, sonra bütün karxana
1-ci həftə. Karxanaya gəlirik, texnikaya və iş sxeminə baxırıq: qazıntı sahələri haradadır, material hara daşınır, tərəzi haradadır. Avadanlıq siyahısını tərtib edirik.
2-ci həftə. Avadanlığı 3–5 özüboşaldana və bir ekskavatora quraşdırırıq. Bakları kalibrləyirik — karxana maşınlarında bunu hər addımda 10–20 litr tökməklə edirik.
3–6-cı həftələr. Müşahidə rejimində işləyirik. Sistemin məlumatlarını yol vərəqələri və yanacaqdoldurma cədvəli ilə müqayisə edirik. Adətən elə burada sahibkar real fərqi ilk dəfə görür.
Sonra — bütün parkın qoşulması, mühasibatlıq və ustalar üçün hesabatların qurulması, yanacağın boşaldılması və boş dayanmalar barədə rəhbərin telefonuna bildirişlər.
Rabitə zəif olan yerlərdə — dağ karxanalarında və dərin qazma sahələrində — trekerlər məlumatı yaddaşda yığır və əhatə zonasına çıxanda göndərir. Rabitənin tamamilə olmadığı nöqtələr üçün peyk kanalı variantını hesablayırıq.
Karxana və dağ-mədən müəssisəsi sahiblərinin sualları
Sahədə tətbiq ssenariləri
Keyslər: «Karxanalar və dağ-mədən müəssisələri»
Sahə üçün GPS-monitorinq: «Karxanalar və dağ-mədən müəssisələri»
Müraciət göndərin — avtoparkınız üçün hesablama hazırlayacağıq və sahənin məsələlərinə uyğun avadanlıq seçəcəyik.
- 1 Məsələni dəqiqləşdiririk
Mütəxəssis zəng edib texnika, maşınların sayı və nəyə nəzarət lazım olduğunu soruşacaq.
- 2 Həll seçirik
Avadanlıq və funksiyaları təklif edirik, birdəfəlik və aylıq ödənişləri ayrıca göstəririk.
- 3 Quraşdırmanı razılaşdırırıq
Quraşdırma sizin bazanızda və ya bizdə — qrafik üzrə, texnika işdən qalmasın deyə.
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.