Dağ-mədən texnikasının GPS-monitorinqi və dispetçerləşdirilməsi
Açıq dağ-mədən işlərində dağ-nəqliyyat kompleksinin monitorinqi: karxana və artikulyasiyalı özüboşaldanlar, ekskavatorlar, qazma dəzgahları, buldozerlər və köməkçi texnika. Yüklənmədən daşınmaya və boşaltmaya qədər dövr, yanacaq, şinlər və serpantin yollarda təhlükəsizlik.
Texnikanın dağlarda, qışda qarın üstündə və servis bazalarından uzaqda işlədiyi Kiçik Qafqaz mədənləri və yataqları üçün.
Çətin relyefdə səmərəlilik
Azərbaycanda filiz hasilatı əsasən dağlarda gedir: Gədəbəy və Daşkəsən rayonları, Kəlbəcər, Kiçik Qafqazın başqa sahələri. Yüz metrlərlə yüksəklik fərqi olan serpantin yollar, dar texnoloji yollar, qışda duman və qar. Filiz yüklü özüboşaldan aşağı, tullantı sahəsinə və ya fabrikə gedir, boş halda qazıntı sahəsinə qalxır və hər belə dövr yanacaq, şin və vaxt hesabına başa gəlir.
Dağ-mədən işlərində xırda şey olmur. Ekskavator qarşısında növbədə 15 dəqiqə dayanan özüboşaldan növbə ərzində bir reys itirir. Aşağı təzyiqlə bir həftə işləyən şin vaxtından əvvəl yeyilir, qiyməti isə minik avtomobili şini ilə müqayisə olunmayacaq qədər bahadır. Hər maşında motosaata düşən bir əlavə litr bir il ərzində sisternlərə yığılır.
Yanacaq, şin təzyiqi və yük sensorları ilə GPS-monitorinq dispetçerə və baş mexanikə əvvəllər rasiyalar və növbə jurnalları ilə toplanan mənzərəni verir. Nə qədər reys, nə qədər ton, harada növbə var, hansı maşın həddindən artıq qızır, kim serpantinlə yol verilən sürətdən tez enir.
Yüklənmə, daşınma və boşaltma dövrü rəqəmlərdə
Sistemə qazıntı sahələrinin, filiz anbarının, tullantı sahələrinin və fabrikin qəbul bunkerinin geozonalarını daxil edirik. Sonra platforma hər özüboşaldanın işini özü mərhələlərə ayırır:
- ekskavatorun yanında növbədə gözləmə;
- yüklənmə;
- yüklü halda hərəkət;
- tullantı sahəsində, anbarda və ya bunkerdə boşaltma;
- boş halda qayıtma.
Bundan növbə hesabatı yaranır: hər marşrut üzrə reyslərin sayı, dövrün orta müddəti, növbələrdə keçən vaxt. Dispetçer görür ki, bir horizontda üç özüboşaldan ekskavatorun yanında dayanıb, başqasında isə ekskavator maşınsız boş qalıb, və texnikanı həmin növbədə yerdəyişdirir.
Maşınlarda banın qaldırılması sensoru varsa, özüboşaldanın məhz harada boşaldığı da görünür. Səhvən boş süxur tullantısına göndərilən filiz ehtiyatların uçotuna yanacaq sərfinə vurduğundan daha güclü zərbə vurur və belə halları həmin gün tutmaq daha yaxşıdır.
Dağ-mədən texnikası üçün sensorlar
Böyük baklarda səviyyə sensorları
Karxana özüboşaldanlarının və ekskavatorların bakları böyükdür və mürəkkəb formadadır. Onlara bir və ya iki səviyyə sensoru, məsələn Escort TD-600, qoyur və bakı addım-addım kalibrləyirik. İki sensorlu sxem dağ yollarında çox olan maillikləri kompensasiya edir.
Yanacaqdoldurucu maşından hər doldurma və hər boşaltma qrafikdə görünür. Sərf istehsalçı zavodun normativinə görə deyil, motosaata və daşınmış dağ kütləsinin tonuna görə hesablanır.
Məhsuldarlıq hara axır
Dağ-mədən müəssisəsi pulu bir böyük deşikdən deyil, çoxlu kiçik deşikdən itirir. Monitorinq onları görünən edir:
Ekskavatorların qarşısında növbələr
Özüboşaldanlar yüklənməni gözləyir, qonşu qazıntı sahəsində isə ekskavator maşınsız dayanır. Dəqiqələr itirilmiş reyslərə yığılır.
Boş işləmədə yanacaq
Texnika saatlarla mühərriki işlək vəziyyətdə qızır və gözləyir. Qışda dağlarda bu, xüsusilə çox olur.
Reyslərin artırılması
Növbə jurnalındakı reyslərin sayı real say ilə üst-üstə düşmür. İşəmuzd ödənişdə bu, birbaşa itkidir.
Natamam yük və artıq yük
Natamam yüklənmiş özüboşaldan əlavə reyslər edir, artıq yüklənmiş isə daha tez sıradan çıxır. Çəkiölçmə olmadan nə biri, nə də digəri görünür.
Dərin karxanada və tullantı sahələrində rabitə
Dağlarda mobil rabitə hər yerdə yoxdur, dərin karxananın dibində isə o, tamamilə olmaya bilər. Treker bu halda məlumatı itirmir: nöqtələri və hadisələri yaddaşda saxlayır və maşın əhatə zonasına qalxan kimi göndərir. Növbə hesabatı üçün bu kifayətdir, canlı xəritədə isə maşın bu müddətdə bir yerdə donmuş kimi görünə bilər.
Müəssisədə öz rabitə şəbəkəsi qurulubsa — karxanada özəl LTE və ya Wi-Fi — trekerləri onun vasitəsilə qoşmaq olar. Rabitənin heç olmadığı stasionar obyektlər və uzaq tullantı sahələri üçün peyk variantlarını müzakirə edirik.
Quraşdırmadan əvvəl əsas marşrutlarla sınaq cihazı ilə keçirik və siqnalın harada itdiyinə baxırıq. Belə olanda hansı sahələrin məlumatla gecikmə ilə örtüləcəyi əvvəlcədən görünür.
Qazma dəzgahları və köməkçi texnika
Qazma dəzgahlarında motosaatlara, fırlandırıcının işinə və quyular arasında yerdəyişmələrə nəzarət edirik. Baş mexanik real işlənməni, dağ-mədən ustası isə dəzgahın nə qədər vaxt qazdığını, nə qədərini yerdəyişdiyini və ya dayandığını görür.
Dərhal dürüst deyək: dəzgahın quyuya santimetr dəqiqliyi ilə tuşlanması yüksək dəqiqlikli pozisiyalaşdırmanın ixtisaslaşmış sistemlərinin işidir. GPS-treker bir neçə metr dəqiqlik verir və harada nə qədər işlədiyi sualına cavab verir, məhz hara qazmaq lazım olduğu sualına yox. Dəzgahlarda belə sistemlər artıq varsa, onların məlumatını monitorinq məlumatı ilə birləşdirmək olar.
Buldozerləri, qreyderləri, tozun yatırılması üçün sulama maşınlarını və yanacaqdoldurucu maşınları həmin sistemə qoşuruq. İşlənmənin uçotu barədə ətraflı — motosaat uçotu səhifəsində. Hasilat və emal üçün qalan istiqamətlər — dağ-mədən sənayesində monitorinq bölməsində.
Monitorinq və dağ-mədən dispetçerləşdirmə sistemi: onlar necə yola gedir
Böyük mədənlərdə tez-tez artıq ixtisaslaşmış dağ-mədən dispetçerləşdirmə sistemi işləyir: özüboşaldanların ekskavatorlara real vaxtda təyin edilməsi, bort terminalları və öz radioşəbəkəsi ilə. Biz onu əvəz etməyi təklif etmirik. Bu, texnikanın bölüşdürülməsini növbənin gedişində optimallaşdıran başqa sinif sistemdir.
Wialon onun yanında harada faydalıdır:
- Dispetçer sistemindən kənar texnika. Köməkçi park, yanacaqdoldurucu maşınlar, sulama maşınları, vahta avtobusları, podratçılar. Adətən onları bahalı bort terminalları ilə təchiz etmirlər.
- Yanacaq və şinlər. Baklardakı səviyyə və şinlərdəki təzyiq sensorları mexanik və mühasibatlıq üçün dispetçer sistemində olmaya bilən məlumat verir.
- Müstəqil tutuşdurma. Wialon-dan geozonalar üzrə reysləri dispetçer sisteminin və növbə jurnalının məlumatı ilə müqayisə etmək olar.
Dispetçer sistemi yoxdursa, geozonalar üzrə yüklənmə, daşınma və boşaltma dövrü uçot və növbədən sonra növbələrin təhlili üçün əsas verir. Wialon özüboşaldanları ekskavatorlara real vaxtda avtomatik təyin etmir, yenidən bölüşdürmə barədə qərarı dispetçer verir.
Sistemlər arasında məlumat mübadiləsi API vasitəsilə mümkündür, lakin onun həcmi sizin dağ-mədən proqram təminatınızın təchizatçısının hansı interfeysləri açdığından asılıdır. Bunu vədlərdən əvvəl, müayinə zamanı aydınlaşdırırıq.
Mədəndə tətbiq necə keçir
Müayinə və rabitə testi
Texnikaya, baklara və naqillərə baxırıq, marşrutlarla sınaq trekeri ilə keçirik. Nəticədə quraşdırma sxemi və əhatəsi olmayan zonaların xəritəsi alınır.
Bir horizontda pilot
Geozonaları, dövrlərin sayılmasını və bakların kalibrlənməsini yoxladığımız bir neçə özüboşaldanı və bir ekskavatoru qoşuruq.
Bütün parka quraşdırma
Quraşdırmanı təmir və növbə dəyişikliyi qrafiki üzrə aparırıq ki, hasilat dayanmasın. Briqada yerində işləyir.
Hər xidmət üçün hesabatlar
Dispetçerə — dövrlər və növbələr, mexanikə — yanacaq, şinlər və mühərrikin xətaları, əmək mühafizəsi xidmətinə — sürət və yorğunluq.
İnteqrasiyalar
Məlumatın müəssisənin uçot sisteminə və dağ-geologiya proqram təminatına API vasitəsilə ötürülməsi. İnteqrasiyanın həcmini ayrıca qiymətləndiririk.
Bir horizontda pilot: ilkin məlumat və kriteriyalar
Müəssisədən nə lazımdır: qazıntı sahələri, anbarlar, tullantı sahələri və qəbul bunkeri göstərilmiş horizont sxemi; modelləri və standart çəkiölçmənin olub-olmaması ilə pilot texnikasının siyahısı; pilot dövrü üzrə növbə jurnalları və yanacaqdoldurma cədvəlləri; marşrutlarda rabitə testi üçün giriş; məsul dispetçer və baş mexanik.
Qəbul kriteriyaları:
- hər reysin dövrü gözləmə, yüklənmə, yüklü hərəkət, boşaltma və qayıtmaya ayrılır;
- sistem üzrə reyslərin sayı növbə jurnalı ilə tutuşdurulub, fərqlər araşdırılıb;
- bakların kalibrlənməsi nəzarət doldurması ilə təsdiqlənib, motosaata sərf hər maşın üzrə hesablanır;
- rabitəsiz zonaların məlumatı sonradan göndərilir və növbə hesabatına düşür.
Növbə hesabatı nümunəsi: hər özüboşaldan üzrə — marşrutlar üzrə reyslər, dövrün orta müddəti və növbədə keçən vaxt, varsa standart sistem və ya sensor üzrə kütlə, motosaata litr, enişlərdə sürət aşmaları. Ekskavator üzrə — motosaatlar, özüboşaldansız boş dayanmalar, yüklənmələrin sayı.
Müəssisə nə alır
Növbə ərzində daha çox reys
Növbələr və boş dayanmalar real vaxtda görünür, texnikanı isə ayın yekununa görə deyil, növbə bitənə qədər yenidən bölüşdürmək olar.
Şinlər və qovşaqlar daha uzun xidmət edir
Təzyiq, temperatur, artıq yüklər və mühərrikin xətaları nəzarətdədir. Mexanik problemdən o, sınığa çevrilməmişdən əvvəl xəbər tutur.
Karxana yollarında təhlükəsizlik
Enişlərdə sürət zonaları və sürücülərin yorğunluğuna nəzarət ağır texnika ilə qəza riskini azaldır.
Uçotçular olmadan uçot
Reyslər, tonlar və yanacaq sərfi avtomatik toplanır və növbə jurnalları ilə tutuşdurulur.
Tez-tez verilən suallar
Bu sektorda nədən istifadə olunur
Açar təslim nə edirik
Bu sektor üçün Wialon modulları
Sahədə tətbiq ssenariləri
Keyslər: «Karxanalar və dağ-mədən müəssisələri»
GPS-monitorinqi tətbiq etmək istəyirsiniz — «Mədən şirkətləri»?
Müraciət göndərin — avtoparkınız üçün dəyəri hesablayacağıq və istiqamətə uyğun avadanlıq seçəcəyik: karxanalar və dağ-mədən müəssisələri.
- 1 Məsələni dəqiqləşdiririk
Mütəxəssis zəng edib texnika, maşınların sayı və nəyə nəzarət lazım olduğunu soruşacaq.
- 2 Həll seçirik
Avadanlıq və funksiyaları təklif edirik, birdəfəlik və aylıq ödənişləri ayrıca göstəririk.
- 3 Quraşdırmanı razılaşdırırıq
Quraşdırma sizin bazanızda və ya bizdə — qrafik üzrə, texnika işdən qalmasın deyə.
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.