Avtonəqliyyata nəzarət
Sahibin əsas sualına cavab: nəqliyyatım elə bu anda nə edir və mənə nəyə başa gəlir. Korporativ parkın minik maşınlarından magistral dartıcılara və xüsusi texnikaya qədər. Məlumatların dəsti konfiqurasiyadan asılıdır: baza trekeri marşrutu və dayanacaqları göstərir, CAN-şin sərfi və dövrləri, səviyyə sensoru isə yanacaqdoldurmaları və boşaldılmaları verir.
Azərbaycan biznesinin reallığında nəqliyyat monitorinqi
Park sahibi adətən üç sualdan biri ilə gəlir: yanacaq hara gedir, maşınlar nə üçün boş dayanır və sürücülərdən hansı kənar reyslər edir. Monitorinq bunlara rəqəmlərlə cavab verməyə kömək edir: maşın harada olub, mühərrik nə qədər işləyib, nə qədər yanacaq yandırıb, sükan arxasında kim olub. Bu imkan o şərtlə yaranır ki, avadanlıq maşının sinfinə uyğun seçilsin və hesabatları kimsə müntəzəm açsın.
Bir çox böyük sifarişçi — neft-qaz şirkətləri və onların podratçıları, distribyutorlar, beynəlxalq marşrutlarda daşıyıcılar — podratçılardan nəqliyyat monitorinqini açıq şəkildə tələb edir. Məlumatların tərkibinə dair tələbləri fərqlidir, buna görə onları avadanlıq seçilənə qədər öyrənmək lazımdır. Wialon platforması parkın ölçüsündən asılı olmayaraq minik maşınlarını, dartıcıları və xüsusi texnikanı bir kabinetdə birləşdirir.
Yayda +45…+50 °C-yə çatan istiyə və qışda aşırımlardakı qara görə uyğun işçi temperatur diapazonu olan avadanlıq seçirik və onu elə quraşdırırıq ki, həddindən artıq qızmasın. Avadanlığa və quraşdırmaya zəmanət şərtləri trekerlərin quraşdırılması səhifəsində göstərilib.
Nəyi izləyirik?
İstənilən nəqliyyat növü üçün həllər
Minik
avtomobilləri
Korporativ parklar, taksilər, karşerinq və rəhbərlərin şəxsi nəqliyyatı. CAN-şin ya da OBD-II üzrə yanacağa, marşrutlara və sürmə tərzinə nəzarət, pozuntuların və cərimələrin konkret sürücüyə avtomatik bağlanması.
Yük maşınları və
dartıcılar
Bakı və Ələt limanlarından MDB ölkələrinə, Türkiyəyə və İrana magistral və regional daşımalar. Avadanlığın tam dəsti: CAN-şin, yanacaq səviyyəsi sensorları, AETR taxoqrafı və iButton ilə sürücünün identifikasiyası.
Obyektlərdə
xüsusi texnika
Tikinti, karxana və neft-qaz obyektlərində buldozerlər, ekskavatorlar, beton qarışdıranlar, kranlar və yükləyicilər. Motosaatların, PTO işinin və YSM sərfinin dəqiq uçotu, amortizasiyanın faktiki iş saatları üzrə hesablanması.
Avtobuslar
və taksilər
BakuBus şəhər avtobusları, şəhərlərarası reyslər və regionlarda marşrut taksiləri. Cədvələ və dayanacaqlara riayət, sürücünün yorğunluğuna və təhlükəli manevrlərə nəzarət üçün ADAS ilə AI-videomonitorinq.
Dəniz və
çay nəqliyyatı
Xəzər donanması, liman buksirləri və daxili su yollarının gəmiləri. Batareya ilə iş müddəti 5 ilə qədər olan avtonom trekerlər — müddət ötürmə intervalından və rabitə kanalından asılıdır — sahilyanı zonada GSM üzrə, açıq dənizdə isə peyk rabitə kanalı ilə məlumat ötürülməsi.
Əsas imkanlar
Yanacağa nəzarət
Çəndəki yanacaq səviyyəsi sensoru kalibrləmədən sonra yanacaqdoldurmaları və boşaldılmaları göstərir. Zavod CAN-məlumatları orta sərf üçün yararlıdır, amma CAN üzrə səviyyə kobuddur və boşaldılmaları onunla izləmək olmur. Bizim tətbiqlərimizdə YSM sərfi adətən 15-25% azalır: aşkarlanan boşaldılmaların, daha az boş qızdırmaların və daha qısa marşrutların hesabına.
Sürmə tərzi
Kəskin sürətlənmələr, əyləclər, dönüşlər və sürət həddinin aşılması əsasında sürücülərin Eco-Driving reytinqi. Təhlükəsiz sürmə mədəniyyəti hesabına qəzaların 40%-ə qədər azalması, mühərrikin, təkərlərin və əyləc sisteminin daha az yeyilməsi.
Marşrutlar və geozonalar
Təsdiq edilmiş nəqliyyat dəhlizlərindən çıxışa və qadağan olunmuş zonalara girişə nəzarət. Marşrutdan 5 dəqiqədən uzun yayınma olanda dispetçerə avtomatik həyəcan siqnalları və rəhbərə push-bildirişlər.
Sürücünün identifikasiyası
Mühərriki işə salmaqdan əvvəl iButton, RFID-kart ya da biometriya ilə identifikasiya. Artıq işlənmiş vaxtın uçotu, əmək və istirahət rejimlərinə riayət, qarışıq parklarda pozuntuların və Dövlət Yol Polisi cərimələrinin konkret adama dəqiq bağlanması.
Bir maşına nə qədər avadanlıq lazımdır
Çox vaxt müştərilər artıq sensorlara görə əlavə pul ödəyir ya da əksinə, yanacağa nəzarət lazım olan yerə çılpaq treker qoyur. Komplektləşdirməni üç səviyyəyə bölürük.
Treker və qidalanma
Minik xidməti maşınları, pikaplar, paylayıcı furqonlar
Teltonika FMC920 kimi kompakt treker qidalanmaya və alışdırmaya 30–40 dəqiqədə birləşdirilir. Marşrutu, dayanacaqları, sürət həddinin aşılmasını və geozonalardan çıxışları görmək üçün bu kifayətdir. Yanacaq sərfini belə komplekt göstərməyəcək — yalnız norma üzrə hesabi sərfi.
FMC920 trekeriTreker və CAN-şin
2010-cu ildən sonrakı maşınlar, avtobuslar, müasir dartıcılar
CAN-adapteri olan FMC130 trekeri ya da daxili CAN-lı FMC650 bort kompüterinin məlumatlarını götürür: odometr üzrə yürüş, yanacağın sərfi və səviyyəsi, dövrlər, mühərrikin temperaturu, xətalar. Şinə təmassız oxuyucu ilə birləşirik, naqilləri kəsmirik. CAN üzrə yanacaq səviyyəsi kobuddur: orta sərf üçün bu kifayətdir, boşaldılmalara nəzarət üçünsə yanacaq səviyyəsi sensoru lazımdır. CAN-şini olmayan köhnə texnikada bu variant işləməyəcək — orada yanacaq səviyyəsi sensoru lazımdır.
CAN-adapterTreker, yanacaq sensoru və identifikasiya
Yük maşınları, özüboşaldanlar, xüsusi texnika
Yanacaq xərclərin əsas maddəsi olanda çənə kalibrlənmiş Escort səviyyə sensoru (TD-10R ya da TD-600) qoyulur, sürücü isə növbədən əvvəl iButton açarını ya da kartı yaxınlaşdırır. Belədə boşaldılma səviyyə qrafikində görünür (aşkarlama həddi çəndən və filtrasiya tənzimləmələrindən asılıdır) və konkret adama bağlanır, nömrəsi 14 olan maşına deyil.
Escort TD-10R yanacaq sensoruBir parkda səviyyələr rahat qarışır: menecerlərin minik maşınlarına birinci kifayətdir, özüboşaldanlara üçüncü lazımdır. Sürücülər tez-tez dəyişirsə, istənilən səviyyəyə sürücünün identifikasiyasını əlavə edin.
Nəqliyyat sinifləri və tipik konfiqurasiyalar
Eyni bir yanacağa nəzarət vəzifəsi minik maşınında, dartıcıda və ekskavatorda müxtəlif cür həll olunur. Aşağıda seçimə adətən nədən başladığımız verilib. Bu, qiymət cədvəli deyil, istiqamətdir: nəticə buraxılış ilindən, CAN-ın olub-olmamasından və konkret olaraq nəyi bilmək istədiyinizdən asılıdır.
| Sinif | Əsas sual | Adi konfiqurasiya | Məhdudiyyət |
|---|---|---|---|
| Minik xidməti maşınları | Şəxsi səfərlər, yürüş, sürmə tərzi | Qidalanmaya və alışdırmaya qoşulmuş treker, vəzifəyə uyğun sürücü açarı | Sərf yalnız hesabidir, norma üzrə |
| Paylayıcı furqonlar | Marşrut, gecikmələr, müştərilərdə boş dayanmalar | Treker, çatdırılma nöqtələrinin geozonaları, lazım gələrsə CAN | CAN ya da yanacaq sensoru olmadan boşaldılmalar görünmür |
| Dartıcılar və yük maşınları | Yanacaq, boş iş, əmək rejimi | CAN-lı treker, yanacaq səviyyəsi sensoru, sürücünün identifikasiyası, vəzifəyə uyğun taxoqraf | CAN üzrə səviyyə kobuddur, boşaldılmalar üçün yanacaq sensoru lazımdır |
| Xüsusi texnika | Motosaatlar, asma avadanlığın işi, boş dayanmalar | Treker, aqreqatın işi sensoru, yanacaq səviyyəsi sensoru | Qeyri-standart elektrik, quraşdırma daha mürəkkəbdir |
| Avtobuslar | Cədvəl, dayanacaqlar, təhlükəsizlik | CAN-lı treker, vəzifəyə uyğun videoterminal | Video ayrıca trafik və saxlanma tələb edir |
Qaz barədə ayrıca. Azərbaycanda kommersiya nəqliyyatının bir hissəsi CNG ya da LPG ilə işləyir. Dizel və benzin üçün standart yanacaq səviyyəsi sensoru qaz balonlarına uyğun gəlmir, buna görə belə maşınlar üçün yanacaq uçotunu ayrıca müzakirə edirik — varsa, CAN məlumatları üzrə, ya da yanacaqdoldurmalar üzrə.
Səfərlər, yanacaq və sürücülər barədə məlumatları Wialon API vasitəsilə 1C-yə, ERP-yə ya da yanacaq kartlarının uçot sisteminə ötürmək olar — belə inteqrasiyanın həcmini sizin sisteminiz üçün qiymətləndiririk.
Uçot sistemləri və yanacaq kartı servisləri ilə inteqrasiya layihəyə uyğun olaraq API vasitəsilə həyata keçirilir və mühasibatlığı məlumatların əl ilə daxil edilməsindən azad edir. Hesabatlar mühasibat və vergi uçotu üçün yararlı formada hazırlanır.
Parkı monitorinqə necə qoşuruq
İlk zəngdən yanacaq üzrə ilk nəticələrə qədər 3–5 həftə keçir. Bu vaxtın böyük hissəsi quraşdırma deyil, məlumatlarla işdir.
Maşınların siyahısı
Markaları, buraxılış illərini, yanacağın növünü və elə indi nəyin ağrıtdığını göndərirsiniz: yanacaq, gecikmələr, kənar reyslər. Siyahıya görə harada CAN olduğunu, harada isə yanacaq səviyyəsi sensorunun lazım gəldiyini dərhal görürük.
3–5 maşında pilot
Avadanlığı ən problemli maşınlara qoyuruq. Real mənzərəni görmək və bütün parka tam komplektin lazım olub-olmadığına qərar vermək üçün adətən iki həftəlik iş kifayət edir.
Cədvəl üzrə quraşdırma
Maşınları xətdən çıxarmırıq: axşam, istirahət günlərində ya da reyslər arasında quraşdırırıq. Bakıda — bizim meydançada ya da sizin qarajda, regionlara briqada gedir.
Wialon-un qurulması
Anbarların və obyektlərin geozonalarını, sərf normalarını, Telegram-a ya da poçta bildirişləri qururuq. Dispetçerə, qaraj rəhbərinə və şirkət rəhbərinə go.gps.az-da giriş veririk.
İlk ayın təhlili
Bir aydan sonra qaraj rəhbəri ilə hesabatların üzərində otururuq: boşaldılmalar harada, boş iş harada, hansı sürücülər kənar reyslər edir. Adətən elə bu mərhələdə qənaətin real rəqəmi də üzə çıxır.
Sahib ilk həftədə nə öyrənir
Tipik hekayə. Xidməti Hyundai Tucson satış şöbəsinin adına yazılıb və yol vərəqəsinə görə cümə günü Sumqayıta müştərinin yanına gedib. Trekdə isə saat 16:40-da Bakıdan çıxış, M-1 trası, Qubada ev yanında gecə və bazar ertəsi səhər qayıtma görünür. 480 km və şirkətin hesabına dolu çən.
Heç kim heç kimi qəsdən tutmurdu. İş vaxtından kənar səfərlər hesabatı bazar ertəsi sadəcə poçta düşdü.
Yük maşınları ilə mənzərə başqadır: orada ilk həftədə boş iş üzə çıxır. Sürücü Binəqədidəki anbarda boşaltma gözləyərək iki saat mühərriki söndürmədən dayanır, çünki yayda kabinədə +50 °C olur. Dartıcıda boş işdə sərf nəzərəçarpandır və bir ayda maşına yüzlərlə litr yığılır. Bu, oğurluq deyil, vərdişdir və cərimə ilə deyil, söhbətlə həll olunur. Belə rəqəmlərlə sonra nə etmək lazım olduğunu avtopark xərclərinin uçotu səhifəsində ətraflı araşdırırıq.
Sistemin nə etməyəcəyi barədə açıq deyirik: o, qaraj rəhbərini əvəz etməyəcək. Treker maşının harada olduğunu və nə qədər yanacaq yandırdığını göstərir, amma mükafat, cərimə ya da sürücünün dəyişdirilməsi barədə qərarı insan verir. Hesabatları heç kimin açmadığı parklar yarım ildən sonra demək olar ki, heç nəyə qənaət etmir.
Avtopark üçün ən yaxşı avadanlıq
Teltonika və Queclink-dən birbaşa tədarük
Teltonika FMC130
Teltonika FMB140
Teltonika FMC920
Teltonika FTC927
Teltonika FMC650
Teltonika TAT100
Teltonika GH5200
Queclink GV50
Escort TD-600
Escort TD-10R
Teltonika EYE Sensor
BLE TPMS
Sürücünün identifikasiyası
CAN-adapter
Howen Hero MDVR
Howen V8 AI Dashcam
BSJ ED02R-V2
BSJ DR03
Teltonika EYE Beacon
Teltonika EYE Mesh
Avtopark üçün qənaət kalkulyatoru
Sistemin özünü ödəməsini öz parkınızın parametrləri üçün hesablayın
Bu, vəd deyil, ssenaridir: faktiki effekti sizin avtoparkla pilot layihədə yoxlayırıq.
Tez-tez verilən suallar
Parkı təchiz etməyə hazırsınız?
Avadanlığın optimal dəstini və monitorinq tarifini sizin parkınız üçün seçəcəyik — istənilən mürəkkəblikdə 5-dən 5000 texnika vahidinə qədər. Sistemin nümayişi sizin ofisinizdə ya da Bakıdakı meydançamızda. Başlamaq üçün 3–5 maşında pilot rahatdır: bir-iki həftədə hansı məlumatların doğrudan lazım olduğu görünür.
Kommersiya təklifi istəmək