GPS.az əsasında avtoparkın idarə edilməsi
GPS.az əsasında avtoparkın idarə edilməsi bir sistemdə hər maşın üzrə uçot deməkdir: trekerdən yürüş və motosaatlar, səviyyə sensoruna ya da CAN-a görə yanacaq, texniki xidmət müddətləri və açarla sürücülərin təhkim olunması. Sahib, qaraj müdiri, dispetçer və mühasibatlıq eyni avtoparka baxır, hər biri öz bucağından. Məlumatların dəsti maşınlardakı sensorlardan, effekt isə şirkətdə hesabatları müntəzəm təhlil edən adamdan asılıdır.
- 07:12 Furqon 10-TK-214 sürücü açarı olmadan yola düşdü
- 09:40 Özüboşaldan 90-SN-551: planlı texniki xidmətə 300 km
- 11:05 Pikap 77-AR-108 Sumqayıtdakı obyektə plan üzrə çatdı
- 13:30 Dartıcı 10-VE-730: CAN üzrə mühərrik xəta kodu
- 21:15 Sedan 99-OK-402 iş qrafikindən kənar hərəkətdədir
Bortdakı məlumatdan dispetçerin qərarına qədər
Treker və CAN
Teltonika FMC130 və ya FMB140 koordinatları, yürüşü, motosaatları və CAN şininin məlumatlarını götürür.
Yanacaq sensoru və sürücü açarı
Məsələyə görə çənə yanacaq səviyyəsi sensoru, sürücü üçün iButton ya da RFID, asma avadanlığa BLE nişanları əlavə edirik.
Wialon Local
Hər maşın üzrə yürüşü, boş dayanmaları, yanacağı, texniki xidmət müddətlərini və sürücülük qiymətini hesablayır.
Hər kəsin öz bucağı
Sahib pula baxır, qaraj müdiri texnikanın vəziyyətinə, dispetçer reyslərə.
İmkanlar və alətlər
Xərclər
Texnika
Sistemdə avtoparkın bir günü
Abşeronda şərti servis şirkəti, 25 maşın. Günün hadisələrini qaraj müdiri belə görür.
- 25 maşından 22-si xəttə çıxdı 3-ü bazada
Üç maşın bu gün işə salınmadı. İstifadə hesabatına görə görünür ki, onlardan biri artıq ikinci həftədir dayanır.
- CAN məlumatlarına görə mühərrik xətası xəta kodu
Treker bort kompüterindən nasazlıq kodunu ötürdü. Maşını trassda dayanmamışdan əvvəl təmirə qoymaq olar.
- Xırdalanda marşrutdan kənara çıxma +14 km
Sürücü şəxsi işlərinə görə kənara çıxdı. Artıq yürüş reys üzrə plan-fakt hesabatına düşür.
- Gün üzrə yürüş və sərf hesablandı 25 maşın
Yol vərəqələri və yanacaq-sürtkü materiallarının silinməsi üçün məlumatlar artıq hesabatdadır — mühasibatlığın sürücülərdən kağız toplamasına ehtiyac yoxdur.
- Pikap növbədən sonra hərəkətdədir qrafikdən kənar
Maşın ustaya təhkim olunub, növbə saat 18:00-da bitdi. Bildiriş dispetçerə dərhal gəlir.
Maşına nə qoyuruq və Wialon-da nə görünür
Hər maşına GPS treker qoyulur — daha çox Teltonika FMC130 və ya FMB140, sadə məsələlər üçün Queclink GV50. Avtomobil dəstəkləyirsə, trekeri CAN şininə ya da OBD-II-yə qoşuruq, lazım gələndə isə sensorlar əlavə edirik: çənə yanacaq səviyyəsi sensoru, sürücü üçün iButton oxuyucusu, qoşqulara və asma avadanlığa Eye BLE nişanları.
Məlumatlar Azərbaycanda GPS.az serverlərindəki Wialon Local platformasına gedir. Orada onlar aydın şeylərə çevrilir: maşın nə qədər gedib, mühərrik işlək vəziyyətdə nə qədər dayanıb, sükan arxasında kim olub, nə qədər yanacaq yandırıb və texniki xidmətə nə vaxt getməlidir.
Brauzerdə go.gps.az, telefonda isə Wialon tətbiqi vasitəsilə daxil olursunuz. Eyni avtoparka müxtəlif adamlar baxır, hər biri öz bucağından: sahib pula baxır, qaraj müdiri texniki vəziyyətə, dispetçer reyslərə.
Sistemdə kim nəyə baxır
Hər maşın nəyə başa gəlir
Sahibə və maliyyə direktoruna nöqtələri olan xəritə lazım deyil. Onlara hansı maşının pul gətirdiyi, hansının isə pulu yediyi sualına cavab lazımdır. Bunun üçün Wialon-da vahid üzrə bütün xərclər toplanır: sensora görə yanacaq, texniki xidmət və ehtiyat hissələri, cərimələr, sığorta, yuyulma.
Nəticədə hər maşın üzrə kilometrin və motosaatın dəyəri alınır. Beş illik Ford Transit-in yenisindən bir yarım dəfə baha durduğu görünəndə dəyişmə qərarı gözəyarı verilmir. Məcmu sahiblik dəyərinin necə hesablandığı barədə daha ətraflı — avtopark xərclərinin uçotu səhifəsində.
Nümunə: Abşeronda servis şirkəti
Bizim tətbiqlərimizdən tipik vəziyyət. Podratçının 35 maşını var: Toyota Hilux və Mitsubishi L200 pikapları, bir neçə furqon, iki avtokran. Texnika Bakıdakı baza, Sanqaçaldakı və Sumqayıtdakı obyektlər arasında gedir.
Trekerlər quraşdırıldıqdan sonra ilk ay biz adətən heç nə dəyişmirik, yalnız məlumat toplayırıq. Və az qala həmişə eyni şey aydın olur:
- bir neçə pikap müntəzəm olaraq istirahət günlərində və saat 20:00-dan sonra gedir;
- maşınların bir hissəsi iş vaxtının yarısından çoxunu mühərrik işlək vəziyyətdə dayanacaqda keçirir — yayda kondisionerin altında;
- iki-üç vahid az qala istifadə olunmur, lakin onlara sığorta, texniki xidmət və parklanma xərclənir.
Sonra qərarlar sadədir: maşınların növbələrə təhkim olunması, qrafikdən kənar səfərlər barədə bildiriş, artıq vahidlərin satılması. Bunun pulla nə verəcəyini əvvəlcədən vəd etmirik — şirkətdəki nizam-intizamdan asılıdır. Lakin kimin nə ilə və nə qədər getdiyi mənzərəsini rəhbər artıq 2–3 həftədən sonra alır.
İmkanlar və metrikalar
Sistem hər texnika vahidi üzrə məhz nəyi hesablayır və bu məlumatlar harada lazım olacaq.
Resursların uçotu
Yürüş, motosaatlar, yanacaq sərfi (kalibrlədikdən sonra tutum tipli yanacaq səviyyəsi sensoru ilə 1–2% xəta) və asma avadanlığın — kranın, mikserin, nasosun — iş vaxtı.
Reyslərə nəzarət
Şəhər və M-1, M-2, M-3 trassları üzrə nəzarət nöqtələri olan marşrutlar, o cümlədən Gürcüstana, İrana və Rusiyaya TIR daşımaları üçün.
Sürücülərə nəzarət
Sürücülük tərzinin qiymətləndirilməsi: kəskin sürətlənmə və tormozlama, sürətdə dönüşlər, sürət aşımları. Sürücü iButton açarı və ya RFID kart ilə təyin olunur.
Proaktiv texniki xidmət
Yürüşə, motosaatlara və ya təqvimə görə xidmət intervalları, əvvəlcədən xatırlatmalar və maşının kartında işlərin tarixçəsi.
Avtoparkın istifadəsi
Maşının real olaraq işlədiyi vaxtın payı. Hansı vahidlərin boş dayandığını və iş həcmini itirmədən avtoparkı harada azaltmaq mümkün olduğunu göstərir.
Niyə bəzilərində sistem özünü doğruldur, bəzilərində yox
Avadanlıq və platforma hər yerdə eynidir. Fərq şirkətin məlumatlardan necə istifadə etməsindədir. Ən çox gördüyümüz səhvlər bunlardır:
- Trekerlər qoyulub, hesabatlara isə heç kim baxmır. Həftədə bir dəfə boş dayanmalar və qrafikdən kənar səfərlər üzrə hesabatı açıb suallar verən konkret adam lazımdır.
- Sürücülər təhkim olunmayıb. Maşında üç nəfər gedirsə, oxuyucu isə quraşdırılmayıbsa, artıq sərf üçün heç kimdən soruşmaq olmaz. iButton açarları və RFID kartlar baha deyil və bu problemi aradan qaldırır.
- Normalar təyin edilməyib. Sərf norması və boş dayanma limiti olmadan sistem rəqəmləri göstərir, lakin kənara çıxmaları işıqlandırmır.
- Köhnə texnikada yanacağa CAN üzrə nəzarət. Zavod sərf sensoru olmayan maşınlarda CAN-dan gələn rəqəmlər dəqiq deyil ya da ümumiyyətlə yoxdur. Dürüst uçot üçün yanacaq səviyyəsi sensoru lazımdır.
- Hər şey dərhal bütün avtoparkda. 5–10 maşından başlayıb hesabatları və bildirişləri sahmana salmaq, sonra yaymaq daha asandır.
Avtopark qarışıqdırsa — minik avtomobilləri, yük maşınları, xüsusi texnika — motosaatları və yürüşü ayrılıqda aparmağa dəyər. Xüsusi texnikanın işinin motosaatlarla uçotu barədə ayrıca səhifə var: texnikanın yürüşü və motosaatları.
Rollar xəritəsi: kim hansı hadisəyə reaksiya verir
Sistem avtoparkı özü idarə etmir. O, hadisələri insanlara paylayır. Ona görə işə salmazdan əvvəl sizinlə birlikdə yazırıq: kim hansı məlumatları alır, onları kim daxil edir və qərarı kim verir.
Hadisə → məsul şəxs
Hər hadisə tipinə bir sahib təyin edirik. Qrafikdən kənar səfər və marşrutdan kənara çıxma — dispetçerə. Mühərrik xəta kodu və texniki xidmət müddəti — qaraj müdirinə. Yanacağın şübhəli azalması — maliyyəçiyə kopya göndərilməklə qaraj müdirinə. Sahib yoxdursa, bildiriş səs-küyə çevrilir.
Kim nəyi daxil edir
Treker yürüşü, motosaatları və yanacağı özü toplayır. Təmirləri mexanik, cərimələri və sığortanı mühasibatlıq, sürücülərin maşınlara təhkim olunmasını dispetçer daxil edir. Bu bölüşdürməni başlanğıcda yazırıq, əks halda bir aydan sonra maşınların kartlarında boş sətirlər olacaq.
Giriş hüquqları
Filialın rəhbəri yalnız öz maşın qrupunu görür, baş ofis isə bütün avtoparkı. Sürücülərə və xarici podratçılara giriş nöqtəvi verilir: bir maşına, reys müddətinə və ya yalnız mobil tətbiqdə.
Təhlil ritmi
Dispetçer — hər gün növbə üzrə, qaraj müdiri — həftədə bir dəfə texniki xidmət və xətalar üzrə, rəhbər — ayda bir dəfə xərclər və yüklənmə üzrə. Hesabatların göndərilməsi də bu ritmə uyğun tənzimlənir.
Reqlamentlərdə nə dəyişir
Yol vərəqələri, maşınların təhkim olunması barədə əmr, xidməti nəqliyyatdan növbədən kənar istifadə qaydaları. Monitorinq bu sənədlərdə sistemin məlumatlarına istinad olanda işləyir.
Sistemin etmədikləri və onu filiallar üzrə necə işə salmaq
Əvvəlcə hüdudlar barədə. Monitorinq platforması hesablayır, xatırladır və tarixçəni saxlayır. O, mühasibatlıq üçün uçot sistemini əvəz etmir, ehtiyat hissələrinin anbarını aparmır və rəhbərin yerinə kimi cəzalandırmaq, hansı maşını satmaq qərarını vermir. Belə proseslər artıq 1C-də ya da ERP-də yaşayırsa, biz onları Wialon ilə əlaqələndiririk, monitorinqin içinə köçürmürük.
İkinci məhdudiyyət avadanlıqdır. Mühərrik xəta kodları və CAN üzrə sərf hər maşında əlçatan deyil. Köhnə texnikada GPS yürüşü, alışdırmaya görə motosaatlar və yanacaq səviyyəsi sensoru qalır, belə maşınlar üzrə hesabatlarda sütunların bir hissəsi boş olacaq.
Şirkətin bir neçə meydançası varsa — Bakı, Sumqayıt, Gəncə, regionlardakı obyektlər — növbə ilə işə salırıq:
- Pilot filial. Maraqlı rəhbərin olduğu yerdə 5–10 maşın. Qrupları, bildirişləri, hesabatları və rollar xəritəsini tənzimləyirik, ilk qeydləri toplayırıq.
- Şablon. Pilotda işləyən hər şeyi təsbit edirik: maşınların adları, qruplar, normalar, bildiriş qaydaları, alıcıların siyahısı. Qalan meydançalar üçün standart məhz budur.
- Yayma. Növbəti filiallarda quraşdırma qrafik üzrə gedir ki, eyni vaxtda çox maşını xətdən çıxarmaq lazım gəlməsin. Hər yeni filial öz qrupunu, öz məsul şəxsini və həmin hesabatları alır.
- İcmal səviyyəsi. Bütün meydançalar qoşulduqda baş ofis filialların müqayisəsini bir hesabatda alır.
Hər addımın müddəti maşınların sayından və eyni vaxtda nə qədər texnikanı quraşdırmaya qoymaq mümkün olduğundan asılıdır. Onları avtoparka baxdıqdan sonra deyirik.
Biznes nə əldə edir
Yanacağa xərclər az olur
Bizim tətbiqlərimizdə məqsədsiz sərf və boşaldılmalar, yanacaq səviyyəsi sensorları qoyulubsa ya da etibarlı CAN məlumatları varsa, adətən 15–25% azalır.
Həmin maşınlarla daha çox iş
Boş dayanmalar və boş qaçışlar görünəndə avtoparkın məhsuldarlığı adətən yeni texnika almadan 10–15% artır.
Təmir daha ucuz
Vaxtında texniki xidmət və sakit sürmə təmir xərclərini azaldır, bizim praktikamızda ildə 20%-ə qədər.
Nizam-intizam
Qrafikdən kənar səfərlər və sürət pozuntuları elə ilk aylarda nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır — sürücülər hər şeyin yazıldığını bilir.
Texnikanın alınması və satılması barədə qərarlar
Hər maşın üzrə kilometrin dəyəri hansı vahidi dəyişmək vaxtının çatdığını, hansını isə işə ziyan vurmadan satmaq mümkün olduğunu göstərir. Bizə bir maşın daha lazımdır mübahisəsi hisslərlə deyil, yüklənmə rəqəmləri ilə həll olunur.
Mübahisəli halların təhlili
Trek, sürət və vaxt arxivdə saxlanılır. Müştəri maşının gəlmədiyini deyirsə ya da sürücü cəriməni mübahisələndirirsə, lazımi gün üzrə tarixçəni açıb necə olduğunu görürsünüz.
Avtopark Excel və zənglərdə yoxsa sistemdə
Qoşulmadan sonra qaraj müdirinin və dispetçerin gündəlik işində nə dəyişir.
| Excel və zənglər | GPS.az və Wialon | |
|---|---|---|
| Maşın hazırda haradadır | Sürücüyə zəng | Bəli, onlayn xəritədə |
| Qrafikdən kənar iş görünür | Təsadüfən | Bəli, dərhal bildiriş |
| Texniki xidmət müddəti nəzarətdədir | Qaraj müdirinin yaddaşına görə | Bəli, yürüşə və motosaata görə |
| Faktiki yanacaq sərfi | Qəbzlərə görə | Bəli, yanacaq sensoru ya da CAN ilə |
| Hər maşının dəyəri | Rübdə bir dəfə | Bəli, TCO hesabatında |
Quraşdırma və dəyər
Funksiya GPS.az platformasına qoşulduqdan sonra əlçatan olur. Dəyər avadanlıq, quraşdırma və SIM-kart trafiki daxil olan aylıq abonent haqqından yaranır — yekun nəqliyyatın tipindən və sensorların dəstindən asılıdır. Avtoparkınız üçün dəqiq hesablamanı 1 iş günü ərzində pulsuz hazırlayırıq.
- 1 Müraciət və maşınların siyahısı
- 2 Hesablama və quraşdırma qrafikinin razılaşdırılması
- 3 Avadanlığın sizin ərazinizdə quraşdırılması
- 4 Wialon-da hesabat və bildirişlərin qurulması, dispetçerin təlimi
Suallar: «GPS.az əsasında avtoparkın idarə edilməsi»
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.