İstehsalat müəssisələri üçün nəqliyyatın GPS-monitorinqi
Zavod üçün nəqliyyat az qala heç vaxt əsas biznes deyil. O, xammal gətirir, hazır məhsulu paylayır, ərazi boyu paletləri daşıyır, lakin onu qalıq prinsipi ilə hesablayırlar: yol vərəqələri, yanacaqdoldurma kartları və qaraj müdirinin sözü.
Biz Sumqayıtdan Gəncəyə və Mingəçevirə qədər müəssisələrin yük maşınlarına, avtoyükləyicilərinə və xüsusi texnikasına GPS-trekerlər və sensorlar qoyuruq, məlumatı isə Wialon-da elə birləşdiririk ki, logistika rəisi ilə maliyyə direktoru eyni rəqəmləri görsün.
İstehsalat müəssisəsinin pulu nəqliyyatda harada itir
İstehsalat müəssisələri üçün GPS-monitorinqə adətən maşının indi harada olduğu sualından deyil, maliyyə şöbəsinin sualından başlayırlar: nəqliyyat xərcləri nə üçün buraxılış həcmindən daha sürətlə artır. Cavab az qala həmişə üç yerdə gizlənir.
Birincisi — təchizat. Yük maşını xammal üçün Bakıdakı təchizatçının anbarına gedib, üç saat yerinə altı saatdan sonra qayıdıb. İkincisi — yükün göndərilməsi: hazır məhsulla maşın yol üstündə başqa bir yerə də dəyib və müştəri malı vəd olunandan gec alıb. Üçüncüsü — zavoddaxili texnika: bütün növbə boyu işdə sayılan, faktiki olaraq isə vaxtın yarısını dayanan avtoyükləyicilər və dartıcılar.
Praktikada monitorinqin ilk iki-üç həftəsindən sonra tez-tez iki şey üzə çıxır: yürüşün nəzərəçarpacaq hissəsi qaimələr üzrə reyslərlə bağlı deyil, yanacaq isə çoxdan yenidən nəzərdən keçirilməyən normalar üzrə silinir. Nə qədər olduğu parkdan asılıdır, elə bunu da pilot göstərir.
Aşağıda — bunun sənayenin müxtəlif sektorlarında necə qurulduğu, hansı avadanlığı quraşdırdığımız və tətbiqin necə keçdiyi barədə icmal. Sahələr üzrə ətraflı təhlillər sektor səhifələrindədir.
Sektorlar üzrə həllər: i̇stehsalat müəssisələri
Az qala hər zavodda gördüyümüz dörd dar yer
İstehsallar fərqlidir — şirniyyat fabrikindən sement zavoduna qədər — lakin nəqliyyatla bağlı problemləri təəccüblü dərəcədə oxşardır. İlk hesabatlarda üzə çıxanlar bunlardır.
Sifarişlərə bağlanmayan reyslər
Mühasibatlıq görür ki, maşın gün ərzində 180 km yol gedib, lakin bu kilometrlərin hansılarının yükün göndərilməsinə aid olduğunu görmür. Yürüşü qaimələrlə əl ilə tutuşdurmağa heç kimin vaxtı çatmır.
Köhnəlmiş normalar üzrə yanacaq
Sərf normaları tez-tez yeni maşınlar üçün təsdiqlənir, parkın yaşı isə artıq 8–12 ildir. Norma ilə fakt arasındakı fərq sürücünün qənaəti adı altında yoxa çıxır. Yanacaq səviyyəsi sensoru olmadan bunu sübut etmək mümkün deyil.
Keçid məntəqəsində və ramp yanında növbə
Üç yük maşını yükün göndərilməsinə eyni vaxtda gəlib, sonra isə iki saat heç kim yoxdur. Darvaza yanında boş dayanma pulla ödənilir, xüsusən nəqliyyat icarəyə götürülübsə və gözləmə saatlarını hesablayırsa.
Ərazidə uçotsuz texnika
Zavodun ərazisindəki avtoyükləyicilər, dartıcılar, traktorlar darvazadan kənara çıxmır, ona görə onları ümumiyyətlə izləmirlər. Motosaatlar, boş dayanmalar və köhnəlmə isə onlarda realdır.
GPS-monitorinq Azərbaycandakı müəssisələrdə necə işləyir
Bizdə tipik zavod parkı qarışıqdır: CAN-şini olan bir-iki yeni dartıcı, Bakı üzrə paylama üçün bir neçə Gazel və Isuzu, xammal üçün köhnə KamAZ və ya MAZ, üstəgəl anbardakı avtoyükləyicilər. Hər şeyə bir treker ilə çatmaq olmur və bu normaldır.
Yük maşınlarına CAN oxuyan treker, CAN yoxdursa, yanacaq səviyyəsi sensoru ilə treker qoyuruq. Paylama maşınlarına — kompakt treker və lazım gələrsə, kuzov qapısının açılma sensoru. Avtoyükləyicilərə — mühərrikin işi sensoru olan treker və ya sadəcə motosaatların uçotu. Bütün bunlar bir Wialon hesabında, bölmələrə ayrılmış şəkildə görünür: təchizat, satış, anbar.
Ayrıca söhbət sənaye zonalarıdır. Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında, Bakı və Gəncə ətrafındakı sənaye zonalarında darvazalar, anbarlar və ramplar üzrə geozonaları işarələyirik. O zaman sistem maşının yüklənmədə nə qədər, buraxılış vəsiqəsini gözləyərək darvaza yanında nə qədər dayandığını özü hesablayır.
Hüdudlar barədə dürüst danışaq: böyük metal sexlərinin içində GPS-siqnal itir. Sexdəki texnikanın uçotu üçün BLE-nişanlar və ya ayrıca indoor-işarələmə lazımdır — bu, başqa büdcə və başqa layihədir. Açıq meydançalarda və yollarda hər şey qaydasında işləyir.
Sənayenin hər sektorunda nə vacibdir
Uzun tədarük zəncirləri və bahalı komplektləşdirici hissələr
Maşınqayırmada və metal emalında nəqliyyat metal məmulatları, qovşaqları və hazır məhsulları, tez-tez də qabaritdən artıq yükləri aparır. Əsas suallar — komplektləşdirici hissələrin yığıma çatdırılma müddətləri və bahalı yükün yolda qorunması.
Burada ən çox marşruta nəzarət, kuzovun açılma sensorları və meydançadakı xüsusi texnikanın uçotu lazım olur: kranlar, trallı dartıcılar. Ətraflı təhlil — maşınqayırma müəssisələri üçün GPS-monitorinq səhifəsində.
Nəqliyyatın monitorinqi zavodda nəyi edir, nəyi etmir
Biz mobil aktivləri izləyirik: yük maşınları, paylama maşınları, avtoyükləyicilər, dartıcılar və qoşqular. Onların harada olduğunu, nə qədər işlədiyini, nə qədər yanacaq xərclədiyini, əraziyə nə vaxt girdiyini və ramp yanında nə qədər dayandığını görürük.
Sistem istehsal prosesinin idarə edilməsi ilə məşğul olmur. O, xəttdə indi hansı sifarişin olduğunu bilmir, buraxılışı planlamır və MES, ERP ya anbar sistemini əvəz etmir. Reysi sifarişlə və ya partiya ilə əlaqələndirmək lazımdırsa, sifariş barədə məlumat sizin uçot sistemindən götürülür, monitorinq isə ona faktı əlavə edir: onu nə vaxt və hansı maşın aparıb.
Sərhəd təxminən belə keçir:
- Telematika: koordinatlar, yürüş, motosaatlar, yanacaq, qapılar, kuzovdakı temperatur, zərbələr, zavodun geozonalarındakı vaxt.
- Zavodun uçot sistemləri: sifarişlər, partiyalar, qaimələr, göndərmə planı, zavod tərəzisindən gələn çəki.
- Birlikdə, inteqrasiya vasitəsilə: qaimə üzrə reys, konkret göndərmə üzrə ramp yanında boş dayanma, təchizat qrafikindən yayınma.
Belə bölgünü başlanğıcda danışmaq lazımdır ki, monitorinqdən MES-in görməli olduğu işi gözləməsinlər və ya əksinə.
Zavod nəqliyyatına hansı avadanlığı quraşdırırıq
Qiymət cədvəlinə görə deyil, maşının tipinə və məsələyə görə seçirik. İstehsallarda ən çox rast gəlinən dəstlər:
- Magistral dartıcılar və iri yük maşınları — CAN-şini oxuyan Teltonika FMB140: sərf, yürüş, dövrlər yanacaq sisteminə müdaxilə etmədən.
- CAN-ı olmayan köhnə yük maşınları — treker üstəgəl baka yanacaq səviyyəsi sensoru. Yanacağın boşaldılmasını və real sərfi ancaq belə görmək olar.
- Paylama furqonları — kompakt treker və kuzov qapısının açılma sensoru, qida istehsalı üçün — temperatur sensoru.
- Avtoyükləyicilər və ərazidəki texnika — mühərrikin işi sensoru olan treker və ya sadəcə motosaatların uçotu; elektrik avtoyükləyiciləri üçün — batareya şarjına və işə nəzarət.
- Qoşqular və konteynerlər — avtonom treker Teltonika TAT100: qidalanmaya qoşulmadan, illərlə batareya ilə işləyir.
Quraşdırma — zavodun ərazisində, növbə dəyişikliyində və ya istirahət günündə olur ki, göndərmələr dayanmasın. Bir quraşdırıcı bir növbədə orta hesabla 4–6 maşın edir.
İstehsalatda monitorinqlə nəyi əlaqələndirmək olar
Müəssisənin uçot sistemi
Reyslər, yürüşlər və yanacaq sərfi 1C və ya SAP-a çıxarılır ki, mühasibatlıq rəqəmləri əl ilə keçirməsin. Bunun necə edildiyi — 1C və SAP ilə inteqrasiya bölməsində.
Zavod tərəzisi
Girişdə və çıxışdakı çəki konkret maşının reysinə bağlanır. Fərqlər inventarizasiya zamanı deyil, dərhal görünür.
Göndərmə qrafikləri
Dispetçer yaxın bir saatda hansı maşınların rampa yaxınlaşdığını görür və növbəni yenidən qura bilir. İcarəyə götürülmüş daşıyıcılar üçün — gəliş vaxtının sübutu.
Bölmələr üzrə xərclərin uçotu
Təchizat, satış və anbar nəqliyyatı ayrı-ayrı qruplara bölünür. Hər rəhbər öz maşınlarını görür, maliyyəçi isə avtoparka çəkilən xərclərin ümumi mənzərəsini.
Müəssisədə tətbiq necə keçir
1. Üç nəfərlə söhbət. Nəqliyyat rəisi, maliyyədən kimsə və anbardan bir nəfər. Hər birinin öz ağrısı var və avadanlığı seçməzdən əvvəl üçünü də dinləmək daha yaxşıdır.
2. Parkın nəzərdən keçirilməsi. Mühəndisimiz maşınlara baxır: il, CAN-ın olub-olmaması, bakların vəziyyəti, trekeri harada gizlətmək mümkündür. Nəticədə — hər vahid üzrə avadanlıq siyahısı.
3. 5–10 maşında pilot. Ən problemliləri götürürük: ən çox xərcləyənləri və ya ən çox gecikənləri. Bir aydan sonra real itkilərin harada olduğu artıq görünür.
4. Bütün parka yayılma və hesabatların sizin formatınıza uyğun tənzimlənməsi: növbələr, bölmələr, müştərilər üzrə.
5. Təlim və müşayiət. Dispetçerləri Wialon ilə demo üzərində deyil, real məlumat üzərində işləməyə öyrədirik. Sonra texniki dəstək və sensoru yenidən kalibrləmək lazım gələrsə, mühəndisin çıxışı.
Zavodun öz dispetçeri yoxdursa, hesabatları həftədə bir dəfə poçtla almaq olar — xərcləri nəzarətdə saxlamaq üçün bu kifayətdir.
Zavodda pilota dair tələblər və onu necə qəbul etmək
Başlanğıcdan əvvəl müəssisədən nə lazımdır:
- pilot maşınlarının siyahısı, buraxılış ili və kabinədə artıq nə quraşdırıldığı;
- ərazinin sxemi: darvazalar, çəki məntəqəsi, ramplar, anbarlar — geozonalar üçün;
- qüvvədə olan yanacaq sərfi normaları və silinmə qaydası;
- pilot dövrü üzrə uçot sistemindən qaimələrin və ya reyslərin çıxarışı;
- nəqliyyatdan və maliyyədən bir-bir məsul şəxs.
Adətən razılaşdırdığımız qəbul kriteriyaları: pilotun bütün maşınları izahsız fasilələr olmadan məlumat ötürür; trek üzrə reyslər qaimələrlə tutuşdurulub, fərqlər təhlil edilib; sensor və ya CAN üzrə yanacaq yanacaqdoldurmalarla müqayisə edilib; darvaza və ramplar yanında boş dayanma üzrə hesabat avtomatik yığılır.
İşlək hesabat nümunəsi: hər maşın üzrə həftə ərzində — ümumi yürüş və qaiməli reyslər üzrə yürüş, ərazidə darvaza yanında, ramp yanında və yüklənmədə keçən vaxt, fakt və norma üzrə sərf, yanacaqdoldurmalar və səviyyənin şübhəli düşmələri. Oradakı rəqəmlər sizin olacaq və nəticələr bizim gözləntilərimizə deyil, onlara görə çıxarılır.
İstehsalatçıların sualları
Sahədə tətbiq ssenariləri
Keyslər: «İstehsalat müəssisələri»
Sahə üçün GPS-monitorinq: «İstehsalat müəssisələri»
Müraciət göndərin — avtoparkınız üçün hesablama hazırlayacağıq və sahənin məsələlərinə uyğun avadanlıq seçəcəyik.
- 1 Məsələni dəqiqləşdiririk
Mütəxəssis zəng edib texnika, maşınların sayı və nəyə nəzarət lazım olduğunu soruşacaq.
- 2 Həll seçirik
Avadanlıq və funksiyaları təklif edirik, birdəfəlik və aylıq ödənişləri ayrıca göstəririk.
- 3 Quraşdırmanı razılaşdırırıq
Quraşdırma sizin bazanızda və ya bizdə — qrafik üzrə, texnika işdən qalmasın deyə.
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.