Eco Driving: sürücülük tərzinə nəzarət
GPS.az-dan Eco Driving — treker məlumatlarına görə hər sürücünün sürücülük tərzinə nəzarət: kəskin sürətlənmə və tormozlama, təhlükəli dönüşlər, sürət həddinin aşılması, boş gediş və yüksək dövrlər. Pozuntular aydın reytinqə yığılır, onu mükafatlara bağlamaq olar, avtopark isə nəticədə yanacağa, təkərlərə və təmirə daha az xərcləyir və yol qəzalarına daha az düşür.
- 1Sürücü A. 94610 km-də 2 kəskin tormozlama
- 2Sürücü R. 87M-2 trassında 1 sürət aşımı
- 3Sürücü E. 76boş gediş 3 saat 20 dəqiqə
- 4Sürücü N. 63şəhərdə 11 kəskin sürətlənmə
- 5Sürücü S. 51M-4-də sürət aşımı, təhlükəli dönüşlər
Bortdakı məlumatdan dispetçerin qərarına qədər
Trekerin akselerometri
Teltonika üç ox üzrə yüklənmələri və sürəti ölçür, pozuntunu koordinatı ilə yazır.
Sürücü açarı
iButton və ya RFID kart hər pozuntunu maşına deyil, insana bağlayır.
Wialon Eco Driving
Pozuntuları yürüşü nəzərə alaraq çəkiləndirir və sürücünün qiymətini 0-dan 100-ə qədər hesablayır.
Reytinq və mükafatlar
Sürücülər üzrə həftəlik hesabat, xəritədə pozuntular və mükafat üçün aydın əsas.
İmkanlar və alətlər
Pozuntular
- Kəskin sürətlənmə, tormozlama və dönüşlərin qeydə alınması
- Təyin olunmuş limitlərə görə sürət aşımına nəzarət
- Mühərrikin boş gedişdə işinin və dövrlərinin təhlili
Qiymətləndirmə
- Sürücülük tərzinin avtomatik qiymətləndirilməsi (skorinq)
- Maşın qrupu daxilində vahid qaydalarla sürücü reytinqi
- Sürücünün iButton və ya RFID ilə identifikasiyası
Reaksiya
- Sürücülük pozuntularının Wialon xəritəsində göstərilməsi
- Pozuntular barədə sürücüyə real vaxtda xəbərdarlıq
- Sürücülük tərzinin yanacaq sərfi və aşınma ilə əlaqəsi
Sistemin gözü ilə bir sürücü növbəsi
Bakı və Abşeron üzrə şərti paylayıcı furqon. Pozuntular hesabata belə düşür.
- Binəqədidəki bazadan çıxış açar tətbiq edildi
Sürücü iButton-u tətbiq etdi — növbənin bütün hadisələri maşına deyil, ona yazılır.
- Tbilisi prospektində kəskin tormozlama tormozlama
Treker sürəti, manevrin gücünü və nöqtəni yazdı. Xəritədə yol ayrıcı görünür — birdəfəlik hal, qiymət az qala dəyişmir.
- Anbarın yanında mühərrik işlək vəziyyətdə dayanma boş gediş 35 dəq
Boş gediş həddən uzun sürdü. Bu, yürüş olmadan yanan yanacaqdır və hesabatda ayrıca sətirlə gedir.
- Bakı — Sumqayıt trassında sürət aşımı +28 km/s
Limit 90-dır, faktiki sürət bir dəqiqədən uzun müddət 118 km/s olub. Kabinədəki zumer dərhal işə düşdü, dispetçer hadisəni xəritədə görür.
- Bazaya qayıdış, növbənin yekunu qiymət 71
Sürət aşımına görə günün qiyməti avtopark üzrə ortadan aşağıdır. Təhlil cümə günü həftəlik hesabata əsasən olacaq.
Treker sürücünün aqressiv getdiyini necə anlayır
Hər Teltonika trekerinin içində akselerometr var. O, maşının təcilini üç ox üzrə hiss edir: irəli-geri, sola-sağa və aşağı-yuxarı. Kəskin sürətlənmə irəliyə güclü təcildir, təcili tormozlama geriyə, təhlükəli dönüş isə sürətdə güclü yan təcildir.
Hər hadisə tipi üçün hədd təyin olunur. Yüklənmə həddi keçirsə, treker pozuntunu koordinatı, vaxtı, sürəti və manevrin gücü ilə yazır. Həddləri nəqliyyat tipinə uyğun seçirik: minik avtomobili üçün adi olan manevr yüklü özüboşaldan və ya sərnişinli avtobus üçün artıq təhlükəlidir.
Sürət aşımı ayrıca hesablanır. Maşın üçün ümumi limit, şəhər və trass üçün ayrı limitlər, yaxud geozonalar üzrə limitlər təyin etmək olar: bazanın ərazisində 20 km/s, məktəbin yanında 40 km/s, M-1-də 90 km/s. Aşımın müddəti də önəmlidir: bir saniyəlik ötmə ilə 130 km/s sürətlə on dəqiqə — ayrı-ayrı pozuntulardır.
Trekerə CAN şini qoşulubsa, mühərrik məlumatları da əlavə olunur: dövrlər, qaz pedalının vəziyyəti, boş gedişdə iş. CAN olmayan maşınlarda boş gediş alışdırmaya və hərəkətin olmamasına görə təyin edilir.
Sistem hansı pozuntuları yazır
Kəskin sürətlənmə və təcili tormozlama
Ən çox rast gəlinən və yanacaq baxımından ən baha pozuntular. Tbilisi prospektində işıqforda kəskin start artıq sərfə gətirir, tez-tez təcili tormozlama isə əyləc qəliblərini və təkərləri aşındırır. Daha pisi budur ki, təcili tormozlama adətən sürücünün məsafə saxlamadığını göstərir.
Hər sürücü üzrə yalnız belə hadisələrin sayı deyil, marşrutda onların sıxlığı da görünür. Kəskin tormozlamalar eyni yerdə təkrarlanırsa, problem sürücüdə deyil, yol şəraitində ola bilər.
Sürücünün qiyməti necə hesablanır və reytinqə kim düşür
Hər pozuntu tipinə cərimə balları ilə çəki verilir. Təcili tormozlama hamar, lakin sürətli sürətlənmədən daha çox çəkir, uzunmüddətli sürət aşımı isə qısamüddətlidən daha çox. Ballar toplanır və yürüşə bölünür ki, həftədə 2 000 km gedən sürücü 200 km gedənə uduzmasın.
Bundan aydın şkala üzrə qiymət alınır, onu sürücülər və həftələr arasında müqayisə etmək rahatdır. Reytinq bütün avtopark üzrə və ya ayrıca qruplar üzrə qurulur: avtobus sürücüləri minik avtomobili sürücüləri ilə yarışmamalıdır.
Qiymətin maşına deyil, insana aid olması üçün sürücü növbənin başında iButton açarını və ya RFID kartı tətbiq edir. Onda iki növbəlisi olan bir maşında hər birinin öz statistikası olacaq. İdentifikasiya olmadan reytinq maşınlar üzrə qurulur.
Ayrıca modul olan Wialon Eco Driving çəkilərin və hesabatların geniş tənzimlənməsini verir. Reytinqin qəzalılığa necə təsir etdiyi barədə eko-sürücülük və təhlükəsizlik haqqında məqalədə ətraflı yazmışıq.
Xəritədə pozuntular və kabinədə sürücüyə siqnal
Bütün pozuntular səfərin trekində rəngli nişanlarla göstərilir. Dispetçer səfəri açır və sürücünün harada kəskin tormozladığını, harada sürəti aşdığını, harada mühərrik işlək vəziyyətdə uzun müddət dayandığını görür. Mübahisəli halı təhlil etmək üçün bu, cədvəldən daha tezdir.
İstilik xəritəsi də qurmaq olar: bütün avtopark üzrə pozuntular ən çox harada baş verir. Bəzən məlum olur ki, təcili tormozlamaların yarısı bazaya girişdəki bir yol ayrıcına düşür və problemi cərimələr deyil, nişan ya da marşrutun dəyişdirilməsi həll edir.
Sürücüyə də real vaxtda geri əlaqə vermək olar. Kabinəyə trekerə qoşulmuş zumer və ya işıq diodu qoyulur: kəskin manevr və ya sürət aşımı zamanı o səs verir, yaxud yanıb-sönür. Bir çox sürücü xatırladılana qədər öz manerasını hiss etmir. Praktikada zumer quraşdırıldıqdan sonra ilk həftələrdə pozuntuların sayı rəhbərliklə heç bir söhbət olmadan nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.
Rəhbərə pozuntular bildirişlə gələ bilər, ancaq hər şeyə görə bildiriş qurmağa dəyməz: mesajların içində batarsınız. Yalnız ciddi hadisələri, məsələn 30 km/s-dən çox aşımı göndərmək məntiqlidir.
Reytinq qaydaları: müqayisə ədalətli olsun
Sürücülər müxtəlif maşınlarda və müxtəlif şəraitdə gedirsə, eyni qiymət rəqəmi heç nə demir. Başlamazdan əvvəl sizinlə birlikdə reytinqin hansı qaydalarla qurulduğunu və yenidən nəzərdən keçirildiyini yazırıq.
Yalnız qrup daxilində müqayisə etmək
Minik avtomobilləri, paylayıcı furqonlar, magistral dartıcılar, avtobuslar və özüboşaldanlar öz həddləri olan ayrı qruplardır. Özüboşaldan sürücüsü sedan sürücüsü ilə yarışmamalıdır.
Yürüşə normalaşdırmaq
Cərimə balları keçilmiş kilometrlərə bölünür, gedəndən çox dayanan texnika üçünsə motosaatlara. Əks halda daha çox işləyən hər zaman siyahının sonunda olacaq.
Marşrutu nəzərə almaq
Tıxaclı şəhər, M-1 trassı və Qusara gedən dağ yolu müxtəlif hadisə fonu verir. Sürücülər marşrutlara təhkim olunubsa, marşrut daxilində müqayisə edirik və ya dağ sahələri üçün düzəliş tətbiq edirik.
Minimal yürüş həddi
Həftədə 40 km gedən sürücü reytinqə düşmür: bir təsadüfi hadisə onun qiymətini korlayar. Daxil olma həddini qaydalara yazırıq.
Qaydaları açıq şəkildə dəyişmək
Həddlər və çəkilər yalnız sürücülərin əvvəlcədən xəbərdar edildiyi tarixdən dəyişir. Keçmiş həftələri geriyə dönük yenidən hesablamırıq, əks halda reytinqi ciddi qəbul etməyi dayandıracaqlar.
Sürücü razı deyilsə: hadisəni necə mübahisələndirmək olar
Yalan pozuntular olur. Treker bazaya girişdəki çuxurda kəskin tormozlama yazdı, tənzimləmələrdəki limitin real nişanla üst-üstə düşmədiyi sahədə sürət aşımı yazdı, yaxud sürücünün hər gün keçdiyi dairəvi hərəkətdə təhlükəli dönüş qeyd etdi. Belə halları mübahisələndirmək mümkün deyilsə, reytinq tez bir zamanda inciklik səbəbinə çevrilir.
Təsbit etməyi təklif etdiyimiz qayda:
- Sürücü mübahisəli hadisə barədə razılaşdırılmış müddət ərzində, məsələn həftənin sonuna qədər, dispetçer və ya mexanik vasitəsilə məlumat verir.
- Məsul şəxs treki açır: yer, hadisədən əvvəl və sonra sürət, manevrin gücü, qonşu hadisələr. Videoqeydiyyatçı varsa, yazıya baxır.
- Qərar üç variantdan biridir: hadisə təsdiqlənir; manevr məcburi sayılır — onda hadisə şirkətin qaydalarına uyğun ayrıca qeyd ilə mükafat hesabından çıxarılır, çünki Eco Driving hesabatı manevrin səbəbini özü bilmir; ya da tənzimləmədə səhv var — onda hədd və ya geozona üzrə limit hamı üçün dəyişir.
- Qərarın səbəbi yazılır. Eyni yer müxtəlif sürücülərdə yalan hadisələr verirsə, bu bizim üçün siqnaldır ki, hər biri ilə ayrıca məşğul olmaq yerinə tənzimləmələri yenidən nəzərdən keçirək.
Dövr üzrə mükafatı hesabatın yükləndiyi gün deyil, mübahisələr bağlandıqdan sonra hesablamaq daha yaxşıdır. Bir-iki gün gecikmə sürücülərin sistemə itirilmiş etibarından daha az baha gəlir.
Sürücülüyə nəzarəti necə tətbiq etmək və sürücülərlə dalaşmamaq
Eco Driving-i texniki cəhətdən işə salmaq çətin deyil. Daha çətini sürücülərin sistemi qəbul etməsinə, onu aldatmağın yolunu axtarmamasına nail olmaqdır.
Əvvəlcə bir ay sükut
İlk 3–4 həftə sistem cərimə olmadan sadəcə məlumat toplayır. Bu müddətdə siz real mənzərəni görürsünüz, biz isə pis yollarda yalan pozuntu olmaması üçün həddləri uyğunlaşdırırıq.
Yalnız cərimə deyil, mükafat
Reytinqdə ən yaxşıların əlavə ödəniş aldığı sxem, ən pislərin cərimələndiyi sxemdən daha yaxşı işləyir. Sürücülər sabotaj etmək yerinə yarışmağa başlayır.
Ədalətli həddlər
Hədd həddən aşağıdırsa, asfaltın pis olduğu rayonlarda yoldakı hər çuxur pozuntuya çevrilir. Sürücülər bunu tez görür və reytinqə inanmağı dayandırır.
Sürücüyə öz məlumatlarını göstərmək
Xəritə ilə konkret səfərin təhlili cədvəldəki rəqəmdən daha çox inandırır. Bəzi şirkətlər həftədə bir dəfə sürücülərə onların şəxsi hesabatını göndərir.
Sürücülük tərzinə nəzarət adətən nə verir
Yanacaq
Bizim tətbiqlərimizdə sərf adətən 5–15% azalır: hamar sürətlənmə, daha az boş gediş və mühərrikin qənaətli zonada işi hesabına.
Təkərlər və əyləclər
Təcili tormozlama və kəskin start az olduqca qəliblər, disklər və təkərlər daha uzun xidmət edir. Avtobuslar və yük maşınları üçün bu, nəzərəçarpan xərc maddəsidir.
Qəzalılıq
Hər manevrin yazıldığını bilən sürücülər daha sakit gedir. Yol qəzalarının və kiçik zədələrin sayı pozuntuların sayının ardından azalır.
Cərimələr
Geozonalar üzrə sürətə nəzarət kameralardan gələn cərimələrin sayını azaldır. Bu təsir xüsusilə kameraların çox olduğu Bakıda nəzərəçarpandır.
Ədalətli mükafatlar
Reytinq mükafatlar üçün obyektiv əsas verir və sürücü ilə söhbət mexanikin təsəvvürləri deyil, məlumatlar üzrə gedir.
Sürücüləri sistemsiz və sistemlə necə qiymətləndirirlər
Əsas fərq ondadır ki, hər iddianın vaxtı, yeri və sürəti olur.
| Nəzarətsiz | Eco Driving ilə | |
|---|---|---|
| Xəritədə nöqtəsi olan pozuntu | Xeyr | Bəli, vaxtı və sürəti ilə |
| Sükan arxasında kim olub | Qaraj müdirinin sözü ilə | Bəli, iButton açarına görə |
| Mükafat üçün əsas | Şəxsi fikir | Bəli, 0–100 qiyməti |
| Boş gediş görünür | Xeyr | Bəli, dəqiqə ilə |
| Kabinədə sürücüyə siqnal | Xeyr | Bəli, zumer |
Quraşdırma və dəyər
Funksiya GPS.az platformasına qoşulduqdan sonra əlçatan olur. Dəyər avadanlıq, quraşdırma və SIM-kart trafiki daxil olan aylıq abonent haqqından yaranır — yekun nəqliyyatın tipindən və sensorların dəstindən asılıdır. Avtoparkınız üçün dəqiq hesablamanı 1 iş günü ərzində pulsuz hazırlayırıq.
- 1 Müraciət və maşınların siyahısı
- 2 Hesablama və quraşdırma qrafikinin razılaşdırılması
- 3 Avadanlığın sizin ərazinizdə quraşdırılması
- 4 Wialon-da hesabat və bildirişlərin qurulması, dispetçerin təlimi
Suallar: «Eco Driving: sürücülük tərzinə nəzarət»
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.