Kənd təsərrüfatı texnikasının GPS-monitorinqi
Traktorları, kombaynları, çiləyiciləri və yanacaqdoldurucuları trekerlərlə, yanacaq səviyyəsi sensorları və aqreqatın iş sensorları ilə təchiz edirik, Wialon-da sahənin, motosaatların və hektara sərfin uçotunu qururuq. Quraşdırmanı mövsümdən 2–4 həftə əvvəl planlaşdırırıq və qəbul sahəsində təhvil veririk. Adi GPS-in dəqiqliyi bir neçə metrdir: sahələrin uçotu üçün bu kifayətdir, paralel sürmə üçün yox.
- 06:40 Kombayn 3 7-ci tarlaya girdi, biçən endirilib
- 09:15 MTZ 12 işləyən mühərriklə 45 dəq dayanır
- 11:30 Yanacaqdoldurucu 180 l verdi, kombaynın bakında +178 l
- 02:10 MTZ 12: səviyyə −45 l, mühərrik söndürülüb
Mövsümün başlanğıcına texnika təchiz olunur, baklar kalibrlənir, tarlaların sərhədləri və aqreqatların iş genişliyi sistemə salınır, aqronom və mexanik səhər hesabatları alır. Təhvildən əvvəl hər maşını qəbul sahəsində yoxlayırıq: sistem üzrə sahəni və sərfi ölçmə və yanacaqdoldurma ilə müqayisə edirik.
Mövsüm qısadır, orada səhv etmək baha başa gəlir
Aqrotəsərrüfatın uzun eksperimentlərə haqqı yoxdur. Kür-Araz ovalığında taxıl biçini bir neçə həftə çəkir, pambıq payızda yığılır, Şəki-Zaqatala zonasında fındıq avqustda toplanır. Əgər bu həftələrdə traktor yarım gün işsiz dayanıbsa, kombayndan isə 80 litr dizel yanacağı boşaldılıbsa, itirilən artıq geri qaytarılmır.
Kənd təsərrüfatı texnikasının GPS-monitorinqi hər maşının harada işlədiyini, nə qədər hektar becərdiyini, tarlada nə qədər yanacaq yandırdığını və keçidlərdə nə qədər xərclədiyini göstərir. Aqronom hansı tarlaların keçildiyini görür, mexanik — hər traktorun nə qədər motosaat işlədiyini, direktor — bu mövsümdə hektarın nəyə başa gəldiyini.
Bu səhifə xidmətin özü barədədir: texnikanı necə təchiz edirik, hansı müddətlərdə, hansı maşına nə qoyuruq. Sistemin aqrobiznes üçün ümumi imkanları aqronəzarət və kənd təsərrüfatı bölmələrində toplanıb.
İş necə gedir
Texnika və baklar
Mövsümə 4–6 həftə qalmış texnikaya baxırıq, avadanlığı seçirik və büdcəni uzlaşdırırıq.
Trekerlər, yanacaq və aqreqat sensorları
Mövsümə 2–4 həftə qalmış birbaşa təsərrüfatda quraşdırırıq və bakları yanacaq porsiyaları ilə kalibrləyirik.
Konturlar və aqreqatlar
Tarlaların sərhədlərini və hər aqreqatın iş genişliyini sistemə salırıq, səhər hesabatlarını qururuq.
Aqronom və mexanik
Mövsümə bir həftə qalmış hesabatları göstəririk və sınaq çıxışı edirik.
Qəbul sahəsi
Sistem üzrə sahəni və sərfi tarlanın məlum sahəsi və faktiki yanacaqdoldurma ilə tutuşdururuq.
Biçindən əvvəl briqadanın təsərrüfata səfəri
Şərti nümunə: Sabirabad yaxınlığında təsərrüfat, 2 kombayn, 5 traktor və yanacaqdoldurucu, biçinə üç həftə qalıb.
- Texnikaya, baklara və aqreqatlara baxış 8 maşın
İş genişliyini və bakların həcmini dərhal yazırıq: onlar olmadan sahəni və sərfi hesablamaq mümkün deyil.
- Kombaynlara və yanacaqdoldurucuya quraşdırma ilk növbədə
Bir çox təsərrüfat kombaynlardan və yanacaqdoldurucudan başlayır: orada iri baklar və mövsümün ən baha həftələri var.
- İki MTZ-də CAN-şin yoxdur məhdudiyyət
Sərfi yanacaq səviyyəsi sensoru ilə, aqreqatın işini ayrıca sensorla sayırıq. Dövrləri əlavə işlər olmadan almaq mümkün deyil.
- Traktorların baklarının kalibrlənməsi yanacaq sensoru
Bakı boşaldırıq və porsiyalarla doldururuq. Kalibrləmə üçün yanacağı təsərrüfat verir.
- Qəbul sahəsi: sahə və yanacaq üst-üstə düşdü qəbul
Məlum sahəsi olan tarlada aqreqat endirilmiş vəziyyətdə bir keçid, sonra bakın doldurulması və sistemlə tutuşdurma.
Nə vaxt quraşdırmaq: mövsümdən bir ay əvvəl, qızğın vaxtda deyil
Ən çox rast gəlinən səhv biçin artıq başlayandan sonra bizə zəng etməkdir. Bu anda texnikanı heç kim quraşdırma üçün bir-iki saatlığa vermir, yanacaq səviyyəsi sensorlarını isə kalibrləmək lazımdır, yəni bakı boşaltmaq və porsiyalarla doldurmaq.
Biz belə qrafik məsləhət görürük:
- mövsümə 4–6 həftə qalmış — texnikaya baxış, avadanlığın seçimi, büdcənin uzlaşdırılması;
- 2–4 həftə qalmış — trekerlərin və sensorların quraşdırılması, bakların kalibrlənməsi, sistemdə tarlaların sərhədləri;
- bir həftə qalmış — aqronomun və mexanikin təlimi, sınaq çıxışı;
- mövsümdə — yalnız nəzarət və kiçik əlavə tənzimləmələr.
Bir maşına quraşdırma sensor dəstindən asılı olaraq 1,5 saatdan 4 saata qədər çəkir. Briqada təsərrüfata gəlir, texnikanı heç yerə sürmək lazım deyil. Salyan, Sabirabad, Beyləqan və ya Ağcabədidəki təsərrüfatlar üçün səfəri belə planlaşdırırıq ki, bir-iki gündə bütün texnikanı bağlayaq.
Mövsüm artıq gedirsə, heç olmasa yanacaq səviyyəsi sensoru olmadan trekerləri quraşdırırıq. Yerləşmə, motosaatlar və becərilən sahə olacaq, yanacağı isə biçindən sonra əlavə edəcəyik.
Hansı maşına nə qoyuruq
Avadanlığın tərkibi texnikanın tipindən və təsərrüfatın nəyə nəzarət etmək istədiyindən asılıdır. Hər şeyi birdən təchiz etmək mütləq deyil: bir çoxları kombaynlardan və yanacaqdoldurucudan başlayır, traktorları isə növbəti mövsümə əlavə edir. Tipik dəstlər:
Traktorlar
Treker, yanacaq səviyyəsi sensoru, mümkün olduqda — CAN-ın oxunması. Aqreqatla iş üçün aqreqatın endirilib-endirilmədiyini göstərən sensor əlavə edirik ki, hektarlar yalnız yük altında sayılsın.
Kombaynlar
Treker və hər baka yanacaq səviyyəsi sensoru, biçənin genişliyi sahənin hesablanması üçün sistemə salınır. CAN olan müasir maşınlarda — dövrlər, motosaatlar, sərf.
Çiləyicilər
Treker, nasosun qoşulma sensoru. Hesabat texnikanın harada çiləmə qoşulu vəziyyətdə getdiyini, harada isə sadəcə hərəkət etdiyini göstərir.
Məhsul daşıyan yük maşınları
Treker və zərurət olduqda ox yükü sensoru. KamAZ-ın tarladan xırmana və ya anbara nə qədər reys etdiyi və yolda başqa yerə dəyib-dəymədiyi görünür.
Yanacaqdoldurucular
Treker, sisternaya yanacaq səviyyəsi sensoru, bəzən sərfölçən. Tutuşdurma: yanacaqdoldurucu nə qədər verib və traktorların baklarına nə qədər daxil olub.
Bu, müxtəlif bitkilərdə necə işləyir
Kür-Araz ovalığında buğda və arpa
Böyük tarlalar, qısa biçin, eyni vaxtda çoxlu texnika. Əsas məsələ hər kombaynın bir növbədə biçdiyi sahə və hektara yanacaq sərfidir. Eyni maşınlarda işləyən kombaynçılar arasındakı fərq 15–20% olur və bu dərhal görünür.
Taxılı tarladan daşıyan maşınlara ayrıca nəzarət edirik: reyslərin sayı, yükləmə vaxtı, yolda dayanmalar.
Nümunə: hektar nəyə başa gəlir və harada bahalaşır
Kultivasiyada 12 traktoru olan təsərrüfatı götürək. Monitorinqin birinci ayından sonra hesabat göstərir:
- orta sərf — hektara 6–7 litr, lakin iki traktorda eyni tarlalarda və eyni aqreqatlarla 9–10 l/ha;
- motosaatların təxminən 20%-i tarlalar arasındakı keçidlərə və işləyən mühərriklə dayanmalara düşür;
- bir traktorda yanacaq səviyyəsi gecə iki dəfə mühərrik söndürülü vəziyyətdə 40–50 litr aşağı düşüb.
Sonrası adi işdir: iki acgöz traktor mexanikə gedir, tarlalar arasındakı keçid marşrutları yenidən qurulur, gecə səviyyə düşmələri üzrə təhlil aparılır. Qənaəti birinci ayla müqayisədə hektara düşən litrlərlə sayırıq.
Hər maşın üzrə işləmənin uçotu və mövsümlər arası texniki xidmətin planlaşdırılması üçün motosaatların uçotu bölməsi faydalı olacaq.
Qəbul sahəsi: sahəni və yanacağı necə yoxlayırıq
Sahənin seçimi
Məlum sahəsi olan tarla və ya onun bir hissəsi: kadastr konturu üzrə, GPS ilə piyada dolanaraq ölçmə üzrə və ya təsərrüfatın məlumatları üzrə. Sahə şübhə doğurmasın deyə düzbucaqlı və mürəkkəb kənarları olmayan sahə daha yaxşıdır.
Aqreqatla keçid
Traktor və ya kombayn sahəni adi iş rejimində keçir. Sistemdəki iş genişliyi real aqreqata uyğun gəlir, aqreqatın iş sensoru isə onun harada endirilmiş olduğunu qeyd edir.
Sahənin tutuşdurulması
Wialon hesabatı üzrə sahəni sahənin məlum ölçüsü ilə müqayisə edirik. Üst-üstə düşmələr və dönmələr səbəbindən kiçik fərq normaldır; əgər o, uzlaşdırılmış həddən böyükdürsə, iş genişliyini və aqreqat sensorunun tənzimlənməsini yoxlayırıq.
Yanacağın tutuşdurulması
Keçiddən əvvəl və sonra bakı tam doldururuq və ya səviyyəni yanacaq səviyyəsi sensoru üzrə qeyd edirik və sistem üzrə sərfi faktiki yanacaqdoldurma ilə müqayisə edirik. Belə görünür ki, kalibrləmə cədvəli düzgün alınıb ya yox.
İşlərin hüdudları və təsərrüfatdan nə lazımdır
Daxildir
Texnikaya baxış, mövsümə qədər quraşdırma planı, trekerlərin və sensorların quraşdırılması, bakların kalibrlənməsi, tarlaların və aqreqatların sistemə salınması, səhər hesabatları, aqronomun və mexanikin təlimi, qəbul sahəsi.
Daxil deyil
Paralel sürmə və RTK sistemləri, köhnə texnikanın elektrik hissəsinin təmiri, təsərrüfatda konturlar yoxsa tarlaların kadastr üzrə rəqəmsallaşdırılması və mexanizatorlarla işəmuzd hesablamalar.
Təsərrüfatdan
Bakları və aqreqatları göstərilən texnika siyahısı, tarlaların konturları və ya onları dolanmaq imkanı, kalibrləmə üçün yanacaq, məsul mexanik və mövsümə 2–4 həftə qalmış texnikanı quraşdırmaya vermək mümkün olan pəncərə.
Aqronom və mexanik hər səhər nə görür
İşə saldıqdan sonra e-poçta gələn və ya telefondan açılan hesabat dəstini tənzimləyirik. Mövsümdə tipik səhər dəsti:
- dünən hər maşının becərdiyi sahə, tarlalar və əməliyyatlar üzrə bölgüdə;
- hektara və motosaata yanacaq sərfi, normadan çıxan maşınlar ayrıca göstərilməklə;
- iş vaxtı işləyən mühərriklə 30 dəqiqədən uzun dayanmalar;
- tarlaların və təsərrüfatın sərhədlərindən kənara çıxışlar, xüsusilə gecə və istirahət günlərində;
- yanacaq üzrə hadisələr: yanacaqdoldurucudan doldurmalar və iş vaxtından kənar səviyyə düşmələri.
Tarla əməliyyatlarını planlaşdırmalı və tarlaların tarixçəsini mövsümlər üzrə aparmalı olan təsərrüfatlara Wialon Hecterra qoşuruq: orada əməliyyatlar üzrə tapşırıqlar, əkin dövriyyəsi və tarlalar üzrə hesabatlar var.
Dəqiqlik və məhdudiyyətlər barədə açıq danışırıq
Adi GPS-treker koordinatları bir neçə metr dəqiqliklə müəyyən edir. Becərilən sahəni hesablamaq, onlarla metrlik buraxılmış yerləri görmək və traktorun hansı tarlada işlədiyini anlamaq üçün bu kifayətdir. Santimetr dəqiqliyi və RTK-korreksiyası olan ayrıca avadanlıq tələb edən paralel sürməli dəqiq əkinçilik üçün bu kifayət deyil. Belə sistemləri biz satmırıq və vəd etmirik.
İkinci məhdudiyyət köhnə texnikadır. Elektronikası olmayan MTZ və T-150-də CAN-məlumatları yoxdur. Sərfi yanacaq səviyyəsi sensoru ilə, aqreqatın işini ayrıca sensorla sayırıq, dövrləri isə əlavə işlər olmadan almaq mümkün deyil.
Üçüncüsü rabitədir. Ölkənin mərkəzi hissəsindəki tarlalarda Azercell, Bakcell və Nar örtüyü adətən kifayət edir, lakin ayrı-ayrı çökəkliklərdə və dağətəyi yerlərdə siqnal itir. Treker treki yaddaşa yazır və onu sonra boşaldır, buna görə məlumat itmir, lakin belə anlarda ona real vaxtda baxmaq mümkün deyil.
Təsərrüfat bir mövsümdə nə alır
Hektara yanacaq
Hər maşın və mexanizator üzrə görünür. Boşaltmalar və artıq sərf adətən təhlillər başladıqdan sonra elə birinci ayda azalır.
Şişirtmə olmadan sahə
Aqreqatda iş sensoru varsa, mexanizatorların işəmuzd ödənişi sistemdən götürülən hektarlara görə. Nə qədər şumlandığı barədə mübahisə trekə və tarla üzrə hesabata keçir.
Daha az boş dayanma
Dispetçer hansı texnikanın dayandığını görür və mövsüm gedərkən onu başqa tarlaya keçirir.
Mövsümlər arası texniki xidmət
Hər maşının mövsüm ərzindəki motosaatları biçinin qızğın vaxtında təcili təmirin deyil, qışda planlı təmirin əsasıdır.
İşdə nədən istifadə edirik
GPS-monitorinq və paralel sürmə
Bunlar müxtəlif sistemlərdir. Biz monitorinq quraşdırırıq və santimetr dəqiqliyi vəd etmirik.
| GPS-monitorinq | Paralel sürmə (RTK) | |
|---|---|---|
| Sahə və iri buraxılmış yerlər | Bəli, dəqiqlik bir neçə metr | Bəli, santimetr dəqiqliyi |
| Hektara yanacaq sərfi | Bəli, bakda yanacaq səviyyəsi sensoru ilə | Yox, bu başqa vəzifədir |
| Motosaatlar və boş dayanmalar | Bəli | Yox |
| Cərgələr üzrə avtomatik sürmə | Yox | Bəli, RTK-korreksiyası ilə |
| GPS.az quraşdırır | Bəli | Yox, satmırıq |
Suallar: «Kənd təsərrüfatı texnikasının GPS-monitorinqi»
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.
Oxşar ssenarilər
Oxşar məsələlər Teltonika avadanlığı ilə necə həll olunur
