Xətti obyektlərin monitorinqi: boru kəmərləri və elektrik verilişi xətləri
Neft və qaz kəmərlərinin, magistral elektrik verilişi xətlərinin və su kəmərlərinin patrul edilməsinə və xidmətinə nəzarət. Patrulun trassın hər kilometrini həqiqətən keçdiyini, mühafizə zonasındakı texnikanın icazə ilə işlədiyini, qəza briqadasının isə hansı piketə getməli olduğunu bildiyini yoxlayırıq.
Heç kimin bütövlükdə görmədiyi yüzlərlə kilometr
Azərbaycandan Bakı — Tbilisi — Ceyhan ixrac boru kəməri, Cənubi Qafqaz qaz kəməri, Bakı — Supsa xətti, həmçinin minlərlə kilometr daxili qaz şəbəkəsi, su kəməri və elektrik verilişi xətti keçir. Trass Kür-Araz ovalığından, dağətəyi ərazilərdən, kənd təsərrüfatı sahələrindən keçir, çayları və trassları kəsir. Bütün xətti obyektlərin əsas çətinliyi birdir — uzunluq.
Qanunsuz qoşulmanı, yuyulmanı, mühafizə zonasında özgə ekskavatorun işini ya da naqillərin üstündəki ağacı vaxtında görmək üçün trassı müntəzəm dolaşmaq və piyada gəzmək lazımdır. Burada isə köhnə problem üzə çıxır: patrul ən yaxın krana qədər gedib geri dönməklə tapşırığı bağlamış saya bilər. Kağız jurnal bunu göstərməyəcək.
GPS-monitorinq baxışı ölçüləbilən edir. Şəbəkə və energetika şirkətləri üçün bütövlükdə bizim energetika üçün GPS-monitorinq icmal səhifəmiz var, burada isə söhbət məhz xətti obyektlərdən gedir.
Sistem trassın həqiqətən baxıldığını necə anlayır
Biz Wialon-a boru kəmərinin ya da elektrik verilişi xəttinin oxunu yükləyir və onun ətrafında lazımi enlikdə dəhliz qururuq. Trass piketlərə görə hissələrə bölünür, adətən hər kilometrə bir. Hissə baxılmış sayılır, əgər patrul maşını onu bütövlükdə, dəhlizin içində və pəncərədən ümumiyyətlə nəyinsə göründüyü sürətlə keçibsə — ən çox saatda 20–30 km-ə qədər.
Növbənin sonunda dispetçer baxılmış hissələrin yaşıl, ötürülmüş hissələrin qırmızı, həddindən artıq tez keçilmiş hissələrin isə sarı olduğu xəritə alır. Patrul boruya paralel trassla yolu qısaldıbsa, bu, dərhal görünür. Geozonalar və dəhlizlər geozonalar bölməsində daha ətraflı təsvir olunub.
Önəmli detal: çətin hissələrin — çaylardan keçidlərin, yarğanların, bataqlıq yerlərin — piyada baxışı üçün maşın uyğun gəlmir. Orada baxıcıların şəxsi trekerləri işləyir və onların trekləri həmin hesabata düşür.
Nəzarətsiz trass nə ilə təhlükəlidir
Bu təhlükələrin hər biri baxış zamanı aşkarlanır, əgər baxış həqiqətən baş verirsə:
Qanunsuz qoşulmalar
Neft ya da qaz kəmərinə əldəqayırma qoşulma bir gecədə edilir. Trassın müntəzəm baxışı təzə qazıntıları və texnikanın izlərini aşkarlayır.
Mühafizə zonasında özgə texnika
Fermer kanal qazır, podratçı yol çəkir. Borunu zədələmiş ekskavator xətti obyektlərdə qəzaların tez-tez rast gəlinən səbəbidir.
Sızmalar və yuyulmalar
Kür ya da Araz üzərində daşqından sonra kiçik sızma ya da borunun açılması görülməsə, zamanla ciddi qəzaya çevrilir.
Ağaclar və dayaqlar
Elektrik verilişi xəttinin mühafizə zonasındakı pöhrələri və dayaqların əyilməsini baxış zamanı görürlər. Ötürülmüş hissə açılma ilə nəticələnir.
Kürdəmir rayonunda patrul briqadasının növbəsi
Tam ötürücülü pikapdakı briqada növbə ərzində trassın 60 km-inə baxmalıdır. Bazadan 8:00-da çıxırlar, treker marşrutun başlanğıcını qeyd edir.
11:00-a qədər hər şey plan üzrədir: 25 km dəhlizdə keçilib, sürət saatda 15–25 km. Sonra maşın asfalta çıxır və borunun oxundan 2–3 km məsafədə yolla trass boyunca gedir. Bu 20 km-i sistem sarı ilə qeyd edir: maşın yaxında idi, ancaq dəhlizdə deyildi. Dispetçer bunu 14:00-da görür və briqadirə zəng edir. Məlum olur ki, boru boyunca torpaq yol yağışdan sonra keçilməz olub.
Qərar dərhal verilir: ötürülmüş hissəni növbəti gün piyada baxıcı işləyir, hesabatda isə səbəb barədə qeyd yaranır. Treker olmasa, bu hissə baxılmış kimi yazılardı və onu heç kimin görmədiyini heç kim bilməzdi.
Geri yolda baxıcı mühafizə zonasında tırtıllı texnikanın izlərini görür. Nöqtəni mobil tətbiqdə foto ilə qeyd edir — nöqtə dispetçerin xəritəsində piketə bağlanmış şəkildə yaranır.
Trassa nəzarət alətləri
Piyada baxış
SOS düyməsi və yıxılma sensoru olan şəxsi treker. Baxıcı çox vaxt tək, yollardan uzaqda işləyir və bəd hadisə olanda köməyə çağırmaq imkanı olmalıdır. Cihaz Teltonika GH5200 səhifəsində təsvir olunub.
Konkret nöqtələrə — kran qovşaqlarına, katod stansiyalarına, keçidlərə — nəzarət üçün NFC nişanları qoymaq olar. Baxıcı cihazı ya da telefonu yaxınlaşdırır və qeyd vaxtı ilə saxlanılır.
Keçid hələ baxış deyil: treker nəyi təsdiqləyir, nəyi yox
Trek patrulun trassın dəhlizində lazımi sürətlə olduğunu sübut edir. O, adamların telefona deyil, boruya baxdığını sübut etmir. Buna görə biz iki şeyi ayırır və onları hesabatda ayrıca göstəririk.
- Patrulun keçidi — maşın ya da baxıcı hissəni dəhlizdə icazə verilən sürətlə keçib. Bunu sistem avtomatik sayır.
- Baxışın faktı — nəzarət nöqtələrindəki qeydlər (kran qovşağındakı NFC nişanı, çaydan keçidin fotosu), tətbiqdə qeydlərin olmaması barədə yazı ya da defekt qeydi. Bunu adam edir.
Keçidin olduğu, ancaq bir dənə də qeydin olmadığı hissəni ayrıca rənglə göstərmək olar. Qeydləri hansı dövriliklə və hansı nöqtələrdə tələb etmək lazımdır — bunu istismar xidməti öz reqlamentinə görə həll edir.
Defektin coğrafi bağlanması. Tətbiqdəki qeyd telefonun ya da trekerin koordinatını və ən yaxın piketi alır. Dəqiqlik açıq ərazidə bir neçə metrdir, yarğanlarda və ağacların altında daha pisdir. Təmir briqadasına yeri tapmaq üçün bu kifayətdir; icra sənədləri üçün koordinatları geodezistlər dəqiqləşdirir.
Şəbəkəsiz işləmə. Treker və tətbiq treki və qeydləri yaddaşda saxlayır və əlaqə görünəndə ötürür. Baxış barədə hesabat tam olacaq, ancaq dispetçer defekti yalnız briqada örtük zonasına çıxdıqdan sonra görəcək. Zədə barədə dərhal xəbər vermək lazımdırsa, bu, peyk cihazının ya da radiostansiyanın işidir və onu ayrıca həll etməyə dəyər.
Pilot hissənin qəbulu
30–50 km-lik pilotu əvvəlcədən razılaşdırılmış kriteriyalar üzrə bağlamağın mənası var. Məsələn:
- sistemdəki trass oxu və piketaj operatorun sənədləri ilə üst-üstə düşür;
- iki həftə üzrə baxılmış hissələrin xəritəsi tapşırıqlarla tutuşdurulub, hər qırmızı yer araşdırılıb və ya ötürməyə, ya da qurulma səhvinə aid edilib;
- foto və piketlə defekt qeydləri dispetçerə çatır, o cümlədən əlaqə zonasından kənarda edilənlər;
- baxıcının sınaq SOS siqnalı bütün reaksiya zəncirini keçib.
Operatordan nə lazımdır: elektron şəkildə trass oxu və piketaj, baxışların reqlamenti, nəzarət nöqtələrinin siyahısı, patrulların və baxıcıların siyahısı, hesabatların araşdırılmasına cavabdeh şəxs.
Sizin coğrafi informasiya sisteminizlə əlaqə
Operatorların çoxunda trassı, piketləri və obyektləri olan coğrafi informasiya sistemi artıq var. Onu Wialon-da təkrarlamaq lazım deyil. Biz monitorinq məlumatını API vasitəsilə həmin sistemə ötürürük və hərəkət edən maşınlar, baxıcılar sizin sxemlərinizin üzərində yaranır. Mübadilənin necə qurulduğu API və inteqrasiyalar səhifəsində təsvir olunub.
Öz coğrafi informasiya sisteminiz yoxdursa, trass oxu və piketlərin siyahısı olan fayl kifayətdir. Biz onları Wialon-a yükləyəcəyik və hesabatlar kilometrləri adət olunmuş nömrələmə ilə göstərəcək.
Əks yol da işləyir: trass oxunu və piketajı coğrafi informasiya sistemindən çıxarıb Wialon-a geozona kimi yükləmək olar ki, baxışlar üzrə hesabatlar adət olunmuş koordinat sistemində qurulsun.
Xətti obyektdə tətbiqin qaydası
1. Trass və reqlament
Trass oxunu, piketajı və baxışların reqlamentini alırıq: hansı hissələr, hansı dövriliklə, piyada ya da maşınla. Bundan hesabatlar üçün qaydalar alınır.
2. Pilot hissə
Müxtəlif şəraiti olan 30–50 km götürürük: düzənlik, dağətəyi, çaydan keçid. İki həftə dəhlizləri və sürət hədlərini real patrullarda sınaqdan keçiririk.
3. Patrulların təchizatı
Maşınlara trekerlər, baxıcılara şəxsi cihazlar, nəzarət nöqtələrinə nişanlar. Təlim briqadaya yarım gün aparır.
4. Hesabatlar və araşdırmalar
Rəhbərlik üçün baxılmış hissələrin həftəlik xəritəsi, dispetçer üçün isə günlük xəritə. Birinci ay sizinlə birlikdə hər qırmızı yeri araşdırırıq ki, həqiqi ötürmələri qurulma səhvlərindən ayıraq.
Baxışlara nəzarəti işə salarkən edilən səhvlər
Həddindən artıq dar dəhliz
Yolun borudan 150 metr məsafədə getdiyi yerdə 20 metrlik dəhliz hər növbəni pozuntuya çevirir. Enliyi real yola görə seçirik.
Bütün trassa bir sürət
Hamar hissədə saatda 30 km normaldır, dağətəyi ərazilərdə isə həddindən artıq tezdir. Hədləri hissələr üzrə vermək daha yaxşıdır.
Hesabatda piyada baxışın olmaması
Maşın hissəni fiziki olaraq keçə bilmirsə, piyada treklər isə nəzərə alınmırsa, hesabat baxışın olduğu yerdə boşluq göstərir.
Araşdırma yerinə cəza
Hər ötürməyə görə səbəbi öyrənmədən cərimə yazılırsa, briqadalar trekeri aldatmaq yolları axtarmağa başlayır.
Operator üçün nəticə
Real baxış
Trassın hansı hissələrinin keçildiyi, nə vaxt və kim tərəfindən keçildiyi görünür. Kağız üzərindəki baxışları həqiqi kimi göstərmək çətinləşir.
Sübut bazası
Baxış treklərini yoxlamalarda və istintaqlarda jurnallar və aktlarla birlikdə reqlamentin yerinə yetirilməsi barədə məlumat kimi təqdim etmək olar.
Qəzaya daha tez
Ən yaxın briqada piketə bağlanmış koordinatları alır.
Podratçılara fakt üzrə ödəniş
Servis şirkətlərinə trassın real keçilmiş kilometrlərinə görə pul ödənilir.
Xətti obyektlərə nəzarət üzrə suallar
Bu sektorda nədən istifadə olunur
Açar təslim nə edirik
Bu sektor üçün Wialon modulları
Sahədə tətbiq ssenariləri
Keyslər: «Neft, qaz və energetika»
GPS-monitorinqi tətbiq etmək istəyirsiniz — «Boru kəmərləri və enerji şəbəkələri»?
Müraciət göndərin — avtoparkınız üçün dəyəri hesablayacağıq və istiqamətə uyğun avadanlıq seçəcəyik: neft, qaz və energetika.
- 1 Məsələni dəqiqləşdiririk
Mütəxəssis zəng edib texnika, maşınların sayı və nəyə nəzarət lazım olduğunu soruşacaq.
- 2 Həll seçirik
Avadanlıq və funksiyaları təklif edirik, birdəfəlik və aylıq ödənişləri ayrıca göstəririk.
- 3 Quraşdırmanı razılaşdırırıq
Quraşdırma sizin bazanızda və ya bizdə — qrafik üzrə, texnika işdən qalmasın deyə.
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.