Yol-tikinti texnikasının GPS-nəzarəti
Azərbaycanda avtomobil yollarının tikintisi və təmiri üçün telematika: asfalt-beton zavodundan gələn özüboşaldanlar, asfaltdöşəyən maşınlar, katoklar, qreyderlər və frezlər. Bölgə trasslarında, Bakının dolayı yollarında və Qarabağdakı yollarda işləyən baş podratçılar və subpodratçılar üçün uyğundur.
Sistem reysləri, boşaltmaları, motosaatı və texnikanın iş rejimlərini toplayır. Bu məlumatlar zavoddan buraxılışı sahədəki faktla tutuşdurmağa və texniki nəzarət üçün materialları hazırlamağa kömək edir. İşlərin qəbulu barədə qərarı isə əvvəlki kimi sifarişçi öz metodikaları ilə verir.
Yol obyekti konveyer kimidir
Asfaltın döşənməsi hər şeyin ritmdən asılı olduğu bir zəncirdir. Qarışıq qaynar halda gəlməlidir, asfaltdöşəyən maşın artıq dayanmalar olmadan getməlidir, katok isə qat soyumamış zolağı keçib bitirməlidir. Temperaturun, sürətin və keçidlərin sayının normalarını telematika deyil, layihə və obyektin texnoloji kartı təyin edir.
Böyük obyektlərdə — trassların yenidən qurulması, yaşayış məntəqələrinin dolayı yolları, Qarabağdakı və Şərqi Zəngəzurdakı yollar — qarışığın logistikasındakı nasazlıq tez bir zamanda briqadanın boş dayanmasına və silinməli olan soyumuş materiala çevrilir.
GPS-monitorinq dispetçerə bütün zəncir üzrə mənzərəni bir sistemdə verir: asfalt-beton zavodu — özüboşaldan — asfaltdöşəyən maşın — katok. Baş podratçıya ya da sifarişçiyə hansı məlumatların və hansı formada verilməsinə podratçının özü qərar verir: giriş hər biri üçün ayrıca qurulur.
Effekt obyektin daha çox nəyi itirdiyindən asılıdır: reyslərdə, boş dayanmalarda ya da saatların uçotunda. Buna görə bir sahədə pilotdan başlayırıq və məlumatları həmin dövrün jurnalları ilə tutuşdururuq.
Özüboşaldanların kənar reyslərinə qarşı mübarizə
Çınqıl, qum, çınqıl-qum qarışığı və qaynar asfalt daşınarkən yükün bir hissəsi bəzən kənara gedir — Bakı — Sumqayıt ya da Qazax — Gəncə trassları boyunca özəl tikinti aparanlara. Trek və boşaltmanın qeydə alınması olmadan belə reys qaimələrdə adi reys kimi görünür.
Biz banın qaldırılmasının kontaktsız sensorlarını (induktiv ya da bucaq sensorları) quraşdırırıq və yükləmə ilə boşaltmanın geozonalarını qururuq. Ban icazə verilən zonadan kənarda qalxıbsa — məsələn, Binə qəsəbəsində özəl evin yanında ya da yolkənarı anbarın yanında — sistem hadisəni koordinatı və vaxtı ilə yazır və treker məlumatları göndərən kimi məsul şəxsə bildiriş yollayır. Yaxşı əlaqə zonasında bu adətən saniyələr ya da dəqiqələrdir; örtüyün olmadığı yerlərdə hadisə daha sonra, trekerin yaddaşından gələcək.
Sensor banın qaldırılması faktını göstərir, səbəbini yox. Boşaltma razılaşdırılmış da ola bilər (başqa sahə, iş icraçısının göstərişi), buna görə hər hadisəni məsul şəxs reyslər jurnalı üzrə təhlil edir. Bana baxışı olan videoqeydiyyatçı hadisəyə kadrlar əlavə edir və bu təhlili asanlaşdırır, ancaq yazının hüquqi qüvvəsini şirkətin hüquqşünasları hər halda ayrıca qiymətləndirir.
Yolçular harada itirir?
Yol obyektlərində itkilər mühasibatlıqda nadir hallarda görünür: onlar reyslərə, növbələrə və sahələrə yayılıb. Ən çox üç nöqtə görürük:
Material yol boyu
Asfaltın ya da çınqılın boşaldılması olmalı olduğu yerdə deyil. Gündə yüzlərlə ton qarışığı olan obyektdə həftədə hətta bir neçə uçota alınmamış reys podratın gəlirliyinə hiss olunacaq zərbə vurur.
Texnologiyanın pozulması
Bunkerində qaynar qarışıq olan asfaltdöşəyən maşının dayanmaları, həddindən artıq sürətli gediş, katokun buraxılmış keçidləri. Nəticələr sonra üzə çıxır — cizgilər, sahə təhvil verilərkən texniki nəzarətin iddiaları.
Boş dayanmalar
Boşaltma üçün özüboşaldanların növbəsi ya da əksinə, asfaltdöşəyən maşının maşını gözləməsi. Asfalt soyuyur, briqada dayanır. Trek üzrə ritmin məhz harada qırıldığı görünür: zavodda, yolda ya da sahədə.
Yol texnikası üçün alətlər
Asfaltdöşəyən maşına nəzarət
Asfaltdöşəyən maşında treker sürəti və dayanmaları, motosaatı və yanacaq sərfiyyatını qeydə alır. Maşında əlçatan CAN şini ya da ayrıca çıxışlar varsa, əlavə olaraq iş rejimlərini də oxumaq olar. Parametrlərin dəsti modeldən və buraxılış ilindən asılıdır — bunu müqavilədən əvvəl konkret texnikada yoxlayırıq.
Adətən nəyə nəzarət edirik:
- sahə üzrə hərəkət sürəti və verilmiş diapazondan kənarlaşmalar;
- texnoloqun təyin etdiyi həddən uzun dayanmalar;
- motosaat və yanacaq sərfiyyatı;
- qarışığın temperaturu — asfaltdöşəyən maşında ya da banda uyğun sensor quraşdırılıbsa.
Hesabatlar Excel ya da PDF formatında yüklənir və sifarişçi belə formatı qəbul edirsə, icra sənədləşməsinə əlavə olunur.
Avtotərəzilər və asfalt-beton zavodu ilə inteqrasiya
Monitorinq məlumatlarını asfalt-beton zavodundakı avtotərəzi ilə — stasionar ya da mobil — əlaqələndirmək olar. Onda reysin kartında trekin yanında çəki və çəkilmə vaxtı dayanır: sadəcə 10-AB-123 maşınının 5-ci reysi kimi quru qeyd deyil, sahədəki qəbulla tutuşdurula bilən tonajlı reys.
Ötürmə üsulu tərəzi terminalından və onun proqramından asılıdır: birbaşa qoşulma, faylların yüklənməsi ya da zavodun uçot sistemi vasitəsilə mübadilə. İmkanı işlərə başlamazdan əvvəl avadanlığın sənədləşməsi üzrə yoxlayırıq. Avtomatik ötürmə mümkün deyilsə, çəkini əl ilə daxil edirlər və bu halda tutuşdurma qalır, ancaq operatorun nizam-intizamından asılı olur.
Növbə üzrə hesabat zavoddan nə qədər ton buraxıldığını, nə qədər reysin sahəyə çatdığını və rəqəmlərin harada fərqləndiyini göstərir. Məlumatların 1C-yə ya da başqa uçot sisteminə ötürülməsi ERP ilə inteqrasiya vasitəsilə edilir və ayrıca qiymətləndirilir.
Sahədə növbə: asfalt-beton zavodundan qəbula qədər
Trassın bir sahəsinin təmirində tipik günü götürək. Səhər asfalt-beton zavodunda özüboşaldanlar yüklənir, hər reys çəkilir. Yolda treker marşrutu və dayanacaqları yazır. Sahədə ban asfaltdöşəyən maşının bunkeri yanında qalxır — bu, icazə verilən geozonada boşaltmadır. Arxasınca katok gedir, onun titrəyiş rejimi hesabata yazılır.
Axşam usta üç mənbəni bir yerə gətirir:
- texnoloji keçid — asfaltdöşəyən maşının və katokun treki üzrə hansı sahələrin keçildiyi və hansı dayanmalarla keçildiyi görünür;
- materialın temperaturu — sensor varsa, buraxılış anındakı və döşəmə anındakı temperatur; sensor yoxdursa, yalnız yolda keçən vaxt qalır, ona görə soyumanı yalnız dolayı yolla qiymətləndirmək olar;
- podrat işlərinin qəbulu — subpodratçının reysləri və tonajı imzalanmadan əvvəl onun aktı ilə tutuşdurulur.
Uyğunsuzluqlar avtomatik olaraq pozuntu demək deyil: maşını başqa sahəyə göndərə bilərdilər, qarışığı zavodda yararsız saya bilərdilər. Hesabatın işi hansı reyslərin və növbələrin təhlil olunmalı olduğunu göstərməkdir, hökm çıxarmaq deyil.
Pilot üçün nə lazımdır və nəticəni necə qəbul etmək
Pilotu bir sahədə və bir zəncirdə keçirmək rahatdır: zavod, 5–10 özüboşaldan, asfaltdöşəyən maşın və katok. Müddət — fəal işlərin iki həftəsindən başlayır ki, fərqli növbələri əhatə etsin.
Podratçıdan lazımdır:
- modelləri və buraxılış illəri ilə texnika siyahısı — CAN üzrə hansı məlumatların əlçatan olması bundan asılıdır;
- geozonalar üçün zavodun, sahələrin və icazə verilən boşaltma yerlərinin koordinatları;
- avtotərəzinin məlumatlarına giriş ya da heç olmasa gündəlik çəkilmə reyestrləri;
- həyəcan siqnallarını təhlil edən və sürücülərə cavab verən məsul şəxs.
Pilotun qəbul kriteriyalarını əvvəlcədən razılaşdırırıq. Məsələn: sistemdəki reyslər avtotərəzinin reyestri ilə üst-üstə düşür; zonadan kənarda hər boşaltma təhlil olunub; katokun və asfaltdöşəyən maşının saatları üzrə hesabat tabellə üst-üstə düşür ya da uyğunsuzluqlar izah olunub. Kriteriyalar yerinə yetirilməyibsə, bütün avtoparka genişləndirməzdən əvvəl səbəbi təhlil edirik.
İşdə nə dəyişir
Materiallara nəzarət
Hər boşaltma yerə və vaxta bağlanır. Uçota alınmamış reyslər bir ay sonra qalıqlara görə deyil, avtotərəzi ilə tutuşdurma zamanı görünən olur.
Texnologiya barədə məlumatlar
Asfaltdöşəyən maşının sürəti, dayanmalar, katokun rejimləri — sahə üzrə hesabatda. Bu, texniki nəzarətlə söhbətdə arqumentdir, ancaq yol örtüyünün keyfiyyətinə qiyməti əvvəlki kimi laboratoriya sınaqları verir.
Qarışığın verilmə ritmi
Dispetçer növbə ərzində zavoddakı növbəni və sahədəki gözləməni görür və boş dayanma barədə axşam eşitmək yerinə maşınları yenidən paylaya bilər.
Reyslərin və saatların uçotu
Texnikanın və sürücülərin iş tabeli trekerlərin məlumatlarından yığılır: motosaat, yürüş, reyslər, avtotərəzi ilə inteqrasiya olduqda tonaj. Əl ilə hesablama azalır, yoxlama isə ustada qalır.
Tez-tez verilən suallar
Bu sektorda nədən istifadə olunur
Açar təslim nə edirik
Bu sektor üçün Wialon modulları
Sahədə tətbiq ssenariləri
Keyslər: «Tikinti və infrastruktur şirkətləri»
GPS-monitorinqi tətbiq etmək istəyirsiniz — «Yol və infrastruktur layihələri»?
Müraciət göndərin — avtoparkınız üçün dəyəri hesablayacağıq və istiqamətə uyğun avadanlıq seçəcəyik: tikinti və infrastruktur şirkətləri.
- 1 Məsələni dəqiqləşdiririk
Mütəxəssis zəng edib texnika, maşınların sayı və nəyə nəzarət lazım olduğunu soruşacaq.
- 2 Həll seçirik
Avadanlıq və funksiyaları təklif edirik, birdəfəlik və aylıq ödənişləri ayrıca göstəririk.
- 3 Quraşdırmanı razılaşdırırıq
Quraşdırma sizin bazanızda və ya bizdə — qrafik üzrə, texnika işdən qalmasın deyə.
Müraciət göndərin
Mütəxəssis zəng edib texnikanıza və məsələnizə uyğun həll seçəcək.